Het bezoek van paus Leo XIV aan Spanje levert de economie naar schatting 90 tot 125 miljoen euro op. Hotels, restaurants en winkels in Madrid, Barcelona en op de Canarische Eilanden profiteren volop van honderdduizenden bezoekers.

Achter de missen en de mensenmassa’s gaat een fors economisch verhaal schuil. Maandenlang bereidden de horeca, het openbaar vervoer en de detailhandel zich voor op de toestroom van pelgrims rond het bezoek van Leo XIV. Madrid, Barcelona, Tenerife en Las Palmas zagen hun straten en pleinen vollopen, met volle hotels en drukke terrassen als gevolg.

De cijfers komen van het Spaanse zakenmedium Capital, dat verschillende toerisme-experts citeert. Zij schatten de directe economische impact op 90 tot 125 miljoen euro, terwijl de meest optimistische ramingen oplopen tot 150 miljoen euro wanneer je de indirecte effecten meerekent. Het pausbezoek zet daarmee opnieuw een fenomeen in de schijnwerpers waar Spanje al eeuwen mee vertrouwd is: het religieus toerisme.

Wat is religieus toerisme en waarom is Spanje er zo goed in?

Religieus toerisme verplaatst jaarlijks miljoenen reizigers en weegt zwaar in traditioneel katholieke landen als Spanje, Italië en Portugal. Het bekendste Spaanse voorbeeld is de Camino de Santiago (de Jacobsroute). Die trok in 2025 opnieuw een recordaantal pelgrims, met ruim 530.000 mensen die hun compostela ophaalden, waaronder bijna 6.750 Nederlanders en zo’n 3.600 Belgen.

Maar het gaat verder dan die ene route. Spanje telt duizenden kerken, basilieken en kathedralen die samen een flink deel van het cultuurtoerisme dragen. De Sagrada Família en de kathedraal van Sevilla staan steevast bovenaan de lijstjes van meest bezochte monumenten van het land. Ook musea profiteren van diezelfde culturele honger: het Prado in Madrid boekte in 2025 een recordjaar met meer dan 3,5 miljoen bezoekers.

Wie verdienen er het meest aan een pausbezoek?

Een groot deel van het geld komt van pelgrims en bezoekers zelf. Zij geven uit aan overnachtingen, eten, stadsvervoer, winkelen en culturele activiteiten. Veel bezoekers koppelen het bezoek bovendien aan een rondreis langs andere trekpleisters, waardoor de uitgaven zich verspreiden over het hele land.

Madrid was een van de grote winnaars. Tijdens de hoofddagen lagen de hotelbezetting en de horeca-omzet hoog, en sommige zaken pasten hun aanbod speciaal aan op de pelgrims. Ook de vraag naar treinvervoer schoot omhoog. Dat patroon kennen veel Nederlanders en Belgen die in deze periode reisden: wie rond een pausbezoek een hotel zoekt in een gastvrije stad, merkt de prijsdruk direct in de portemonnee en doet er goed aan vroeg te boeken.

Hoe verhoudt dit zich tot eerdere pausbezoeken?

Spanje heeft ervaring met dit soort evenementen. Het meest aangehaalde voorbeeld is de Jornada Mundial de la Juventud (Wereldjongerendagen) in Madrid in 2011, tijdens het bezoek van Benedictus XVI. Een rapport van adviesbureau PwC schatte de economische impact destijds op 354 miljoen euro, met de horeca, de detailhandel en het vervoer als grootste profiteurs. Dat evenement was veel groter en langer dan het huidige bezoek, dus experts vinden de twee niet zomaar vergelijkbaar.

Lastiger te meten is het zogenoemde “etalage-effect”. Toeristische organisaties zien een pausbezoek als een internationale reclamecampagne voor de gaststeden. De wereldwijde mediadekking toont beelden van monumenten en historische plekken die later nieuwe bezoekers kunnen opleveren. Dat religieuze toerisme niet altijd zonder spanningen verloopt, blijkt op de Camino zelf: daar veranderen zogenoemde turigrino’s de aloude pelgrimstocht langzaam in een comfortabele wandelvakantie.

Wegen de baten op tegen de kosten?

Het economische plaatje roept ook discussie op. Een evenement van deze omvang vraagt om grote inzet op het gebied van veiligheid, mobiliteit en logistiek. Een deel van die kosten draait de overheid, wat sommige groepen doet afvragen of de opbrengsten de uitgaven goedmaken. Diezelfde discussie speelde bij eerdere pausbezoeken en steekt nu opnieuw de kop op.

Voor wie het bredere beeld zoekt: de aantrekkingskracht van religieus erfgoed reikt tot in de koninklijke families. De Belgische royals voltooiden in 2025 hun pelgrimstocht naar Santiago na acht jaar, een teken van hoe diep deze traditie ook buiten Spanje leeft.