Een stoel op de stoep, de buren erbij en een praatje tot in de nacht: salir al fresco (naar buiten gaan voor de koelte) is in Spaanse dorpen veel meer dan verkoeling. Twee regio’s willen de traditie nu beschermen tegen de oprukkende schermtijd.

Zodra in de zomer de zon zakt en de ergste hitte wegtrekt, verschijnen in talloze Spaanse dorpen de stoelen op straat. Buurtbewoners schuiven aan, kletsen over van alles en niets en blijven soms tot twaalf uur ’s nachts zitten. Die gewoonte geldt als een van de meest herkenbare beelden van het Spaanse platteland.

Het draait alleen niet om de temperatuur. Salir al fresco werkt als een sociaal ritueel: een manier om de buren te spreken, een gemeenschap levend te houden en de eenzaamheid te verdrijven. Vooral voor ouderen in de dorpen telt dat avondje op straat zwaar. Toch staat de gewoonte onder druk, want televisie, smartphones en airco houden steeds meer mensen binnen.

In het radioprogramma Poniendo las Calles van de Spaanse zender COPE, gepresenteerd door Carlos Moreno ‘El Pulpo’, kwam het onderwerp uitgebreid aan bod. Twee initiatieven laten zien hoe Spanjaarden hun gesprekken op straat willen redden, het ene in Andalusië, het andere in Extremadura.

Waarom wil een dorp in Cádiz naar de UNESCO?

Het pittoreske Algar, een dorp in de provincie Cádiz, droomt groot. De gemeente wil dat salir al fresco op de lijst van immaterieel werelderfgoed van de UNESCO komt. Het idee ontstond zo’n vijf jaar geleden en bracht het hele dorp op de been. Burgemeester José Carlos Sánchez nam contact op met de Junta de Andalucía (de regionale regering van Andalusië) en riep zijn inwoners op om te tonen dat de gewoonte daar echt leeft. “Het was een succes, ik geloof dat geen enkele inwoner binnenbleef,” vertelde hij.

Algar ligt midden in de Pueblos Blancos (de witte dorpen) van de Sierra de Cádiz, een streek die ook bij veel Nederlanders en Belgen geliefd is. Wie de regio kent van de mooiste dorpen van Spanje, begrijpt waarom een witgekalkt straatje vol pratende buren zo’n krachtig beeld oplevert.

Hoe houdt Extremadura de gewoonte levend?

In Extremadura kiest de Asociación de Universidades Populares de Extremadura (AUPEX, de vereniging van volksuniversiteiten) voor een andere aanpak. Samen met het collectief TIAHOME loopt er al drie jaar een kunstproject dat de traditie onder de aandacht brengt. Het symbool: een houten stoel van 2,70 meter hoog. Dit jaar reizen die reuzenstoelen naar Villafranca de los Barros in Badajoz en naar Pasarón de la Vera en Mirabel in de provincie Cáceres, waar inwoners samen aan een kunstwerk werken.

Marta del Pozo, directeur culturele programma’s bij AUPEX, woont in Badajoz en legde bij COPE uit dat de gewoonte vooral in de dorpen overleeft. Daar gaan met name oudere mensen naar buiten om te praten, te roddelen en bij te kletsen over de buurt. “Het is een gewoonte die heel mooi is, die je op meer plekken zou moeten koesteren en niet mag verliezen,” aldus Del Pozo.

Wat betekent dit voor wie naar Spanje komt?

Voor Nederlanders en Belgen die op het Spaanse platteland wonen of er hun vakantie doorbrengen, is salir al fresco een uitgelezen kans om de buren te leren kennen. Een stoel naar buiten schuiven zegt meer dan een appje, een principe dat goed past bij de Spaanse omgang met tijd en contact. Juist in dorpen die nieuwe inwoners zoeken, vormt zo’n avondgesprek de snelste route naar erbij horen.

De timing zit mee. De zomer van 2026 wordt warmer dan gemiddeld, en na een hittekoepel die het kwik al in mei richting de 40 graden joeg zoeken steeds meer mensen ’s avonds de koelte van de straat op. De stoel staat klaar.