Vijf leuke weetjes over het Spaans uit ESPANJE!

Van Bad Bunny tot de Pyreneeën en de rots van Gibraltar: het Spaans en andere talen van Spanje plus Spaanse mengtalen zijn krachtige dragers van identiteit en cultuur. Sommige talen, zoals het Aranees of Fala, worden nog maar door een paar duizend mensen gesproken. Tegelijkertijd gebruiken miljoenen mensen wereldwijd dagelijks Spanglish. Vijf opmerkelijke taalweetjes uit de wintereditie van ESPANJE! Bestel ESPANJE 1 2026 om het hele artikel te lezen.

1. Het Aranees overleefde eeuwen strijd

In de afgelegen Val d’Aran in de Pyreneeën wordt een taal gesproken die maar zo’n vijfduizend mensen beheersen: het Aranees, een variant van het Occitaans. Eeuwenlang wist deze kleine gemeenschap stand te houden tussen de machtsblokken van Fransen, Spanjaarden, Aragonezen, Catalanen en Basken. Niet met militaire kracht, maar met diplomatie. Dankzij hun geïsoleerde ligging én hun eigen taal speelden de Aranezen de verschillende machten slim tegen elkaar uit. Een mooi voorbeeld van hun eigenheid: een vogel heet in het Aranees audèth – heel anders dan het Spaanse pájaro of het Catalaanse ocell.

¡LEUK! Neem nu een abonnement op ESPANJE! dat vier keer per jaar een 100 pagina’s tellend glossy magazine uitbrengt. Voor slechts € 26,95 krijg je met € 13 of 30% korting (normaal € 39,75) de huidige editie en de vier komende edities. KLIK HIER en meld je aan om meteen ESPANJE! te lezen (ook leuk als cadeau natuurlijk).

2. Verwarring door het Leonees

Het Leonees, gesproken door ongeveer 25.000 mensen in het noordwesten van Spanje, kende ooit een veel groter verspreidingsgebied. In de tijd van de Reconquista werd het gesproken tot aan wat nu de stad Badajoz is. Net als het Aragonees werd het later op de meeste plekken verdrongen door het Castiliaans. Geschreven bronnen in het Leonees zijn schaars. Leonees kan voor verwarring zorgen. Zegt een Leonees: Me presta, dan denkt de rest van Spanje dat hij iets wil lenen (prestar). In werkelijkheid bedoelt hij: Ik vind het leuk, oftewel Me gusta.

3. Spanglish is hot

In Mexico en het zuiden van de Verenigde Staten vermengden Spaans en Engels zich tot Spanglish. Wat begon als praktische tweetaligheid groeide uit tot een levendige mengtaal met eigen grammatica en woordenschat. Naar schatting gebruiken wereldwijd zo’n 50 miljoen mensen dagelijks Spanglish – een taalvorm die net zo dynamisch is als de gemeenschappen die haar spreken. En Spanglish is hot, getuige deze Spotify-playlist met o.a. Bad Bunny.

4. Bijzondere taalcocktail op Gibraltar

Spanglish is weer iets heel anders dan Llanito, de mengtaal van Gibraltar. In deze Britse enclave op het zuidelijkste puntje van Europa komen Spaans, Brits-Engels, Genuaans, Maltees, Hebreeuws en Arabisch samen. Hoe dat klinkt? In de Llanito-vertaling van Don Quichot begint de beroemde eerste zin zo: In un placete de La Mancha of which nombre no quiero remembrearme, vivía, not so long ago, uno de esos gentlemen who always tienen una lanza in the rack… Een taal die net zo curieus is als Gibraltar zelf.

5. Minderheidstalen onder druk en in bloei

Minderheidstalen staan onder druk. Jongeren willen geen taal spreken die online wordt bespot of die te fanatiek wordt gepromoot. Uit een onderzoek uit 2024 blijkt dat in Galicië voor het eerst meer inwoners Spaans dan Galicisch spreken. Sommige ondervraagden gaven aan dat zij overstapten naar het Spaans, omdat zij de taalpolitiek van de Koninklijke Galicische Academie als te dwingend ervaren. Met het Baskisch gaat het juist opvallend goed. Zo’n 750.000 mensen zeggen de taal actief te gebruiken – een stijging ten opzichte van 2010, toen dat er nog ongeveer 700.000 waren.

Spanje mag dan politiek één land zijn, taalkundig is het een mozaïek. Elke taal – hoe klein ook – vertelt een verhaal van strijd, aanpassing en trots. En precies dát maakt Spanje, maar ook het zuiden van de VS, zo fascinerend.

ESPANJE! Reis- en cultuurmagazine is dé Nederlandstalige glossy over Spanje en de Spaanstalige wereld dat vier keer per jaar in Nederland en België verschijnt. ESPANJE! is een hoogwaardig journalistiek magazine met inspirerende reisreportages, mooie interviews, boeiende columns, heerlijke recepten en honderden tips voor liefhebbers van Spanje. Meer informatie lees je op de website espanje.nl