Spanje vreest een golf bosbranden rond de totale zonsverduistering van 12 augustus 2026. Honderdduizenden bezoekers trekken dan de droge bergen in, met groot risico op meerdere branden tegelijk.

Op woensdag 12 augustus schuift de maan vlak voor zonsondergang voor de zon boven Spanje, voor het eerst in ruim een eeuw vanaf het vasteland. Het land is het enige punt ter wereld waar het schouwspel met zekerheid te zien zal zijn. Dat trekt honderdduizenden mensen aan, vooral jongeren, die zich verspreiden over bergen en afgelegen natuurgebieden.

De autoriteiten maken zich vooral zorgen over brand. Droge begroeiing, extreme hitte en grote groepen mensen op afgelegen plekken vormen samen een gevaarlijk mengsel. Men vreest dat onachtzaamheid en nalatigheid op tal van plaatsen tegelijk vuur veroorzaken, precies in een zomer die opnieuw kurkdroog begint.

Waarom is de zonsverduistering juist nu zo riskant?

De Spaanse krant El Español schrijft dat ambtenaren rekening houden met meerdere kleine, verspreide brandhaarden die tegelijk oplaaien. Vorig jaar ging het flink mis: 2025 werd een rampjaar voor bosbranden in Spanje, met bijna 355.000 hectare verwoeste natuur, het hoogste aantal in dertig jaar.

“Negen op de tien bosbranden ontstaan door menselijk handelen. Als de mens er niet is, bestaat dat percentage niet”, zegt Carlos Madrigal, oud-deken van het Colegio de Ingenieros Técnicos Forestales (vereniging van technisch bosbouwingenieurs) van Madrid. Hij ziet twee grote risico’s: de enorme menigte die zich over het terrein verspreidt, en de moeite die hulpdiensten zullen hebben om te weten hoeveel mensen waar zitten. Die kennis bepaalt hoe je blust, evacueert of mensen binnenhoudt.

Hoe groot is het gebied dat gevaar loopt?

De franja de totalidad (totaliteitszone) is ongeveer 290 kilometer breed en loopt schuin van A Coruña tot de Balearen. Volgens deskundigen ligt daar tussen de 2,5 en 4 miljoen hectare bos, een oppervlakte die ongeveer overeenkomt met heel België of Nederland. Iconische plekken als de Picos de Europa, de Laguna Negra in Soria, Las Médulas in León en de Serra de Tramuntana op Mallorca liggen er middenin.

Er staan al meerdere raves (dansfeesten) en festivals gepland in de natuur. Het Iberia Eclipse Festival in Vinuesa (Soria) duurt vijf dagen, en op 1.500 meter hoogte in La Pinilla (Segovia) komt het Astral Plan Festival samen. De Amerikaanse krant The New York Times noemde León, Palencia en Burgos als beste kijkplekken.

Wat kan de overheid hieraan doen?

Regionale overheden en de Protección Civil (civiele bescherming) mogen de toegang tot bospaden afsluiten als het brandgevaar extreem oploopt. Dat staat in de regionale INFOCA-plannen. Een landelijke noodtoestand zoals tijdens de pandemie is het niet, maar een gerichte afsluiting kan wel.

Vorige zomer registreerde het Europese systeem EFFIS meer dan 400.000 hectare verbrand gebied, dicht bij het recordjaar 1985. Overvloedige lentebuien lieten de begroeiing flink groeien, waarna tien dagen met temperaturen tot 45 graden alles in brandstof veranderden. Javier Madrigal van het CSIC (de Spaanse onderzoeksraad) noemt een hittegolf tijdens de eclips het zwartste scenario. “Mobiliteit in tijden van hoog gevaar is netelig”, zegt hij. De recente bosbrand bij Huelva, die ruim 5.000 hectare verwoestte, laat zien dat ook 2026 vroeg op gang komt.

Waar mogen de kijkers straks staan?

De regering richtte vorig jaar een Comisión Interministerial (interministeriële commissie) op om het drieluik van eclipsen tussen 2026 en 2028 in goede banen te leiden. Toch botsen het Rijk en de regio’s over de organisatie. Spanje verwacht zo’n 500 officiële kijkpunten, maar de meeste regio’s maakten hun officiële kijkpunten en exacte tijden nog niet bekend. Die onduidelijkheid jaagt het publiek alle kanten op en maakt het toezicht lastiger.

Voor Nederlanders en Belgen die in Spanje wonen of er die zomer op vakantie zijn, telt vooral goede planning. Reken op extra reistijd en files richting de kijkplekken, en boek ruim van tevoren. Wie het schouwspel wil meemaken, doet dat het veiligst met een gekeurde eclipsbril, al kun je ook veilig kijken zonder dure bril. Volg op droge, warme dagen altijd de aanwijzingen van de hulpdiensten en steek geen vuur aan in de natuur.