Spanje is na Italië het land dat in de Europese Unie de meeste energie verbruikt voor airconditioning. Het verbruik verdubbelde tussen 2018 en 2024 door steeds langere en hetere zomers.

Uit cijfers van het Europese statistiekbureau Eurostat blijkt dat Spaanse huishoudens en bedrijven in 2024 zo’n 14.300 terajoule aan energie gebruikten om binnenshuis te koelen. Alleen Italië, met 26.300 terajoule, verbruikte meer. Griekenland en Frankrijk volgen op de derde en vierde plaats.

Voor de hele Europese Unie samen ging het in 2024 om bijna 80.000 terajoule, bijna het dubbele van 2018, toen de teller op 40.500 terajoule stond. Alleen in 2020 en 2023 daalde het verbruik licht; in alle andere jaren steeg de vraag naar koeling gestaag door.

Het financieel-economische dagblad El Economista meldt dat Spanje ook koploper is als het gaat om de groei van dat verbruik. Tussen 2015 en 2024 kwam er 8.400 terajoule bij, meer dan in Griekenland en alleen minder dan in Italië. Die stijging hangt rechtstreeks samen met de opwarming van het Middellandse Zeegebied, waar de zomers ieder jaar langer en heter worden.

Waarom lopen Cyprus en Malta dan voorop?

Opvallend genoeg staan niet Spanje of Italië bovenaan als je kijkt naar het aandeel van airco in het totale energieverbruik van huishoudens. Op Cyprus gaat 16 procent van de huishoudelijke energie naar koeling, op Malta 15 procent. In Spanje en Italië ligt dat aandeel met ongeveer 2,5 procent juist stukken lager, simpelweg omdat huishoudens daar in totaal veel meer energie gebruiken voor andere zaken zoals verwarming in de winter.

Wat betekent dit voor Nederlanders en Belgen in Spanje?

Wie een woning heeft in Spanje of overweegt te emigreren, merkt de stijgende vraag naar koeling direct in de portemonnee. Spaanse gezinnen geven steeds meer uit aan airco door de hetere zomers, en dat raakt ook Nederlanders en Belgen met een tweede huis of vaste woonplaats aan de Spaanse kust.

Tegelijkertijd groeit het aantal huishoudens dat de rekening niet meer kan betalen. Recente cijfers laten zien dat steeds meer Spaanse huishoudens hun energierekening niet meer kunnen betalen, een probleem dat vooral ouderen treft die geen airco durven aanzetten uit angst voor de kosten.

Kan het Spaanse stroomnet die groeiende vraag wel aan?

De stijgende koelbehoefte zet ook het elektriciteitsnet onder druk. Uit eerdere berichtgeving blijkt dat het Spaanse stroomnet steeds meer moeite heeft met de groeiende vraag, vooral tijdens hittegolven wanneer miljoenen airco’s tegelijk aanslaan.

Wie zelf een aire acondicionado (airconditioning) wil laten plaatsen, moet trouwens rekening houden met de Spaanse regels. Bij een appartement is vaak toestemming van de comunidad de propietarios (vereniging van eigenaren) nodig, zeker als de buitenunit aan de gevel komt. Eerder bleek al dat de installatie van een airco op de gevel in Spanje niet zomaar mag, iets dat ook Nederlandse huizenbezitters aan de Costa’s regelmatig over het hoofd zien.

Voor wie de warmte liever zonder hoge stroomkosten te lijf gaat, bieden Spanjaarden zelf een alternatief: van siesta (middagdutje) tot handwaaier, in onze Spaanse tips tegen hitte staan manieren om koel te blijven zonder de meterkast op zijn kop te zetten.

Het aandeel duurzame energie in koeling en verwarming groeide in de hele EU intussen naar een record van 26,2 procent in 2023, tegenover 19,9 procent in 2014.