Je leest er regelmatig over in de Nederlandse pers, maar in Spanje valt het wel mee met het nieuws hierover. Toch heeft Spanje zijn eigen problemen gehad, zoals de enorme stroomuitval gedurende uren in 2025. Maar hoe is het met het stroomnet in Spanje dat vastloopt, zoals in Nederland?

Het Nederlandse stroomnet raakt overvol door elektrische auto’s, warmtepompen en nieuwbouw, met grote gevolgen voor woningen en bedrijven. Ook Spanje krijgt steeds meer problemen met netcongestie, maar daar ligt de oorzaak vooral bij zonneparken, datacenters en duurzame energieprojecten.

In Nederland wordt het elektriciteitsnet steeds vaker omschreven als “vol”. Bedrijven komen op wachtlijsten terecht, nieuwbouwwijken kunnen soms niet direct worden aangesloten en ondernemers die willen verduurzamen lopen tegen een muur aan. Wat jarenlang een technisch probleem leek voor netbeheerders, begint nu ook gewone huishoudens en de economie te raken. Tegelijkertijd kijken veel mensen naar Spanje, waar zonne-energie en windenergie juist booming zijn. Maar hoe zit het daar eigenlijk met het stroomnet? Heeft Spanje dezelfde problemen als Nederland of loopt het daar anders?

De problemen in Nederland zijn de afgelopen jaren snel groter geworden. Door de energietransitie gebruiken huishoudens en bedrijven steeds meer elektriciteit. Elektrische auto’s, warmtepompen, airco’s en zonnepanelen zorgen voor enorme pieken op het net. Het bestaande elektriciteitsnet is daar oorspronkelijk niet voor ontworpen. Volgens deskundigen staat inmiddels bijna heel Nederland “op rood” als gekeken wordt naar vraag en aanbod van stroom.

Vooral in provincies zoals Utrecht, Gelderland, Flevoland en delen van Brabant worden de gevolgen zichtbaar.

Netbeheerders waarschuwen dat nieuwe woningen of bedrijven soms geen aansluiting meer kunnen krijgen. In sommige regio’s dreigt zelfs een aansluitstop. Dat betekent dat nieuwbouwwijken, laadpalen en bedrijfspanden vertraging oplopen, omdat er simpelweg geen ruimte meer is op het net. Ook de woningbouw krijgt harde klappen. Projectontwikkelaars moeten bouwplannen uitstellen, omdat er onvoldoende capaciteit beschikbaar is. In verschillende steden lopen duizenden woningen vertraging op door de problemen met het stroomnet.

De Nederlandse overheid probeert inmiddels noodmaatregelen te nemen. Alleen cruciale sectoren zoals woningen, ziekenhuizen, scholen en openbaar vervoer krijgen in sommige gebieden nog voorrang bij nieuwe aansluitingen. Daarnaast worden bedrijven gestimuleerd om buiten piekuren stroom te gebruiken of tijdelijk minder af te nemen tijdens drukke momenten.

Maar hoe zit dat dan in Spanje?

Veel Nederlanders denken dat Spanje minder problemen heeft, omdat het land veel ruimte heeft voor zonneparken en windenergie. Dat klopt gedeeltelijk. Spanje produceert steeds meer duurzame stroom en heeft bovendien vaak lagere elektriciteitsprijzen dan veel andere Europese landen.

Toch blijkt ook Spanje steeds meer last te krijgen van een overbelast elektriciteitsnet. Volgens Spaanse elektriciteitsbedrijven is inmiddels een groot deel van de distributienetten verzadigd. Vooral nieuwe industriële projecten, datacenters, batterijparken en waterstofinstallaties zorgen voor enorme druk op het netwerk.

Het verschil met Nederland zit vooral in de schaal en de oorzaak van het probleem. In Nederland komt de druk grotendeels door huishoudens, woningbouw en de snelle elektrificatie van het dagelijks leven. In Spanje speelt juist de explosieve groei van duurzame energieprojecten en datacenters een grote rol. Vooral rond Madrid, Barcelona, Valencia en Málaga stijgt de vraag naar stroomcapaciteit enorm. Daarnaast heeft Spanje een ander voordeel: meer ruimte en een relatief moderner energiesysteem in bepaalde regio’s.

Spanje investeert momenteel miljarden euro’s in uitbreiding van het hoogspanningsnet en nieuwe verbindingen met de rest van Europa.

Toch betekent dat niet dat Spanje veilig is voor problemen. Ook daar waarschuwen energiebedrijven dat economische groei kan vertragen als de uitbreiding van het netwerk niet snel genoeg verloopt. Nieuwe zonneparken en windprojecten kunnen soms niet aangesloten worden, omdat de infrastructuur ontbreekt.

Interessant is dat Spanje steeds meer inzet op lokale oplossingen zoals batterijsystemen, energieopslag en zelfconsumptie via zonnepanelen op woningen en appartementen. Daardoor hoeft niet alle stroom direct via het nationale netwerk vervoerd te worden.

Nederland kijkt inmiddels met veel interesse naar dat soort oplossingen. Want één ding is duidelijk: zonder enorme investeringen in het stroomnet dreigen zowel Nederland als Spanje vast te lopen in hun energietransitie. Alleen verschilt de oorzaak. In Nederland zorgt vooral de dagelijkse elektrificatie van huishoudens en bedrijven voor problemen, terwijl Spanje juist worstelt met de enorme groei van duurzame energieprojecten en datacenters.

De komende jaren zullen beide landen dus miljarden moeten investeren om te voorkomen dat woningen niet gebouwd kunnen worden, bedrijven moeten wachten op stroom en de energietransitie uiteindelijk juist wordt afgeremd door het elektriciteitsnet zelf.