Estland is het schoonste land ter wereld, maar Nederland (13) en België (15) staan hoger dan Spanje (22) op de nieuwe Environmental Performance Index van Yale University.

De Environmental Performance Index (EPI), een tweejaarlijkse milieuranglijst van onderzoekers van Yale en Columbia University, meet hoe 180 landen scoren op onder meer luchtkwaliteit, waterbeheer, afvalverwerking en klimaatbeleid. De editie van 2024 geldt momenteel als de meest actuele meetlat en combineert 58 indicatoren tot één score tussen 0 en 100.

Nederland komt met een score van 66,9 uit op de dertiende plaats wereldwijd, net voor België dat op plek 15 belandt met 66,8 punten. Spanje volgt op afstand met een score van 64,0 en een 22e positie. De wereldwijde top vijf: Estland, Luxemburg, Duitsland, Finland en het Verenigd Koninkrijk.

Waarom scoort Nederland zo hoog?

De Nederlandse score valt vooral op door de categorie zware metalen, waar het land de maximale honderd punten haalt dankzij een vrijwel volledige uitbanning van loodblootstelling. Ook op afvalbeheer en klimaatmitigatie presteert Nederland sterk, met een vijfde plaats voor afvalmanagement wereldwijd. Zwakker scoort het land op fabrieksmatige visserij en de bescherming van beschermde gebieden, waar Nederland juist tot de slechtst presterende landen ter wereld behoort.

Wat trekt de Belgische score omhoog?

België dankt zijn vijftiende plek grotendeels aan luchtkwaliteit, waar het land wereldwijd op de vierde plaats staat. Ook de bescherming van bedreigde diersoorten scoort uitzonderlijk goed. Tegelijkertijd kent het land forse zwakke plekken, met name in de visserijsector en bij de effectiviteit van beschermde natuurgebieden, waar België tot de laagst scorende landen ter wereld hoort.

Waarom blijft Spanje achter?

Spanje presteert relatief zwak op waterbeheer voor de landbouw en op visserij, twee categorieën waarin het land ver onder het gemiddelde van vergelijkbare economieën scoort. Toch springt Spanje er positief uit op sanitatie en drinkwater (schoon drinkwater en riolering), met een score van bijna 94 op de honderd. Ook de luchtkwaliteit in specifieke steden doet het goed: een rapport van het Europees Milieuagentschap plaatste Alicante en Castellón de la Plana onlangs op de tweede en derde plaats van Europese steden met de beste luchtkwaliteit, alleen voorafgegaan door het Portugese Faro.

Toch blijft de uitvoering van milieubeleid op lokaal niveau een pijnpunt. Zo hebben tientallen Spaanse gemeenten hun lage-emissiezones nog altijd niet ingevoerd, ondanks een wettelijke verplichting die al sinds 2023 geldt. En periodes met calima (Saharastof), zoals toen een stofwolk het Spaanse binnenland in april bereikte, zorgen geregeld voor een tijdelijke verslechtering van de luchtkwaliteit.

Wat betekent dit voor Nederlanders en Belgen in Spanje?

Voor wie in Spanje woont of overweegt te emigreren, blijft de algemene milieukwaliteit dus net iets lager dan thuis, al zijn de verschillen op de ranglijst klein. Klimaat en levensstijl blijven voor de meeste emigranten zwaarder wegen dan een paar plekken verschil op een index. Zoals blijkt uit het overzicht van de redenen waarom Nederlanders en Belgen voor Spanje kiezen, spelen zon, rust en lagere kosten een veel grotere rol in de keuze voor een nieuw leven onder de Spaanse zon. Ook op de woningmarkt blijft Spanje aantrekkelijk: een gemiddelde woning kost daar nog altijd fors minder dan in Nederland of België.

Critici van de EPI wijzen er overigens op dat de index niet alleen milieuprestaties meet, maar ook indirect welvaart en bestuurskracht weerspiegelt, waardoor rijkere landen structureel in het voordeel zijn.