Een recordaantal van 900.000 migranten vroeg om regularisatie in Spanje. Twee weken voor de deadline van 30 juni stapelen de aanvragen zich op, met flinke vertraging in de afhandeling.

De regularización extraordinaria (buitengewone regularisatie) die de Spaanse regering dit voorjaar in gang zette, kreeg twee weken voor het einde van de termijn al zo’n 900.000 aanvragen binnen. Dat zijn er meer dan bij eerdere rondes, en daarmee staat er een record. De regeling werd op 14 april goedgekeurd, ging kort daarna via een koninklijk besluit van kracht en loopt tot 30 juni. Wie vóór 1 januari 2026 in Spanje woonde, minstens vijf maanden onafgebroken verbleef en geen strafblad heeft, kan een tijdelijke verblijfs- en werkvergunning aanvragen.

Het ministerie van Inclusie, Sociale Zekerheid en Migraties tempert de euforie. Volgens het ministerie is het cijfer nog niet gefilterd en zitten er waarschijnlijk dubbele aanvragen tussen. Toch verloopt het proces naar eigen zeggen normaal en gaan de eerste voorlopige vergunningen al de deur uit naar mensen die aan alle voorwaarden voldoen. Wat de regeling precies inhoudt, zetten we eerder al op een rij.

Hoeveel migranten dienden een aanvraag in?

Het regionale nieuwsmedium Atlántico meldt dat de Comisión Española de Ayuda al Refugiado (Cear, de Spaanse commissie voor vluchtelingenhulp) het aantal zelfs rond een miljoen schat. Directrice Mónica López verwacht dat een flink deel daarvan dubbele dossiers betreft. Van het totaal zijn ongeveer 300.000 aanvragen, zo’n 30 procent, al toegelaten tot behandeling. López denkt dat het eindcijfer nog oploopt, omdat veel mensen hun papieren pas op het laatste moment rond krijgen. In de slotdagen van de termijn voorziet ze een nieuwe piek.

Waarom loopt de afhandeling vertraging op?

De beloofde snelheid blijkt in de praktijk lastig haalbaar. De overheid sprak aanvankelijk over vijftien dagen, maar die termijn haalt men volgens Cear in de meeste gevallen niet. De organisatie wijst op onbekendheid met de procedure, verkeerde informatie en een tekort aan middelen. Veel migranten beleven het wachten met spanning, zegt López, omdat de verwachting was gewekt dat vrijwel iedereen binnen twee weken een voorlopige vergunning zou krijgen. Rond de regeling circuleert sowieso veel onjuiste informatie en nepnieuws. Wie twijfelt over de voorwaarden, vindt houvast in onze veelgestelde vragen en antwoorden.

Wat vraagt Cear aan de overheid?

Cear pleit voor administratieve soepelheid, zodat bureaucratie geen mensen buiten de boot laat vallen. De organisatie oppert om termijnen op te rekken of extra maatregelen te nemen die de toegang tot de regeling garanderen. Eerder gaf ook het Tribunal Supremo (Hooggerechtshof) groen licht en weigerde het de maatregel te bevriezen, ondanks bezwaren van de extreemrechtse partij Vox en de regio Madrid.

Wat betekent dit voor Nederlanders en Belgen in Spanje?

Voor Nederlanders en Belgen speelt deze regularisatie zich grotendeels op de achtergrond af, maar de gevolgen zijn merkbaar. Een groter aantal legale werknemers maakt de arbeidsmarkt transparanter en haalt werk uit de grijze economie. Vooral in de horeca, landbouw, bouw en schoonmaak draait een fors deel van de economie op deze mensen, dezelfde sectoren waar veel emigranten dagelijks gebruik van maken.

Tegelijk verandert een vergunning weinig aan de dieperliggende problemen. Meer dan de helft van de migranten verlaat Spanje uiteindelijk weer wegens gebrek aan perspectief, vooral door de vastgelopen woningmarkt. Diezelfde dure huizenmarkt raakt ook nieuwkomers uit Nederland en België; die merken dat woningen langs de kust fors in prijs zijn gestegen.

Of de overheid de deadline van 30 juni verschuift, blijft voorlopig onduidelijk. Voor honderdduizenden mensen is het tot die tijd een race tegen de klok.