Wetenschappers zien steeds meer bewijs dat actieve rust, zoals wandelen en lezen, effectiever herstelt dan volledige inactiviteit of een volgepropt reisprogramma. De trend vormt een tegenbeweging tegen zowel de Active Holiday als de Lazy Holiday.

Wie terugkomt van vakantie en zich nóg vermoeider voelt dan voor vertrek, herkent misschien het probleem. Onderzoekers wijzen naar een tussenweg tussen twee uitersten: de Active Holiday, volgepland met excursies en activiteiten, en de Lazy Holiday, waarin je urenlang stilzit op een ligstoel. Beide vormen blijken minder effectief dan gedacht.

Volgens onderzoek gepubliceerd in Frontiers in Psychology zorgt langdurige, volledige inactiviteit juist voor méér vermoeidheid, niet minder. Het lichaam vertraagt de bloedsomloop, de spieren verstijven en de stemming zakt weg als je dagenlang vrijwel niets doet, precies het risico van een pure Lazy Holiday. Een Spaans nieuwsmedium, Canal26, bericht dat het brein juist behoefte heeft aan prikkels van lage intensiteit om écht los te komen van werkstress. Wandelen, tuinieren of een boek oppakken werkt daarbij beter dan urenlang op een ligstoel liggen.

Dat sluit aan bij wat neuropsychologen al langer beweren over descanso activo (actieve rust). Kleine doses beweging tijdens vakantiedagen houden de zuurstoftoevoer naar de hersenen op peil en houden de bloedsomloop soepel, wat het gevoel van loomheid vermindert. Wie daarentegen volledig stilzit, activeert een soort energiebesparingsmodus in het lichaam, met stramme spieren en een dip in de stemming tot gevolg. Maar ook het andere uiterste, de klassieke Active Holiday vol excursies, dagtrips en een strak schema, blijkt averechts te werken: het lichaam krijgt geen kans om echt te herstellen van de dagelijkse drukte thuis.

Lezen speelt in dit verhaal een prominente rol. Volgens onderzoekers van de universiteit UNIR fungeert een boek als een soort gymzaal voor de neuronen. Juist wanneer de aandacht niet gericht is op een verplichte taak, komen hersengebieden in actie die anders onderbenut blijven. Dat maakt lezen tot een vorm van rust die tegelijk het brein scherp houdt, zonder dat het als een verplichting voelt, en zonder de uitputting van een Active Holiday.

Hoeveel vakantiedagen heb je nodig om op te laden? Leeftijd maakt verschil

Wat betekent dit voor Nederlanders en Belgen in Spanje?

Voor wie een deel van het jaar in Spanje doorbrengt of er regelmatig op vakantie gaat, is dit relevant nieuws. De gemiddelde vakantieganger plant algauw een dagje strand, een stadsbezoek en een uitstapje naar de bergen op één en dezelfde reis, het patroon van een typische Active Holiday. Onderzoek naar hoeveel vakantiedagen je nodig hebt om echt op te laden laat al zien dat leeftijd sterk bepaalt hoeveel hersteltijd iemand nodig heeft, en dat een volgepropt schema dat herstel juist kan vertragen.

Past dit bij hoe Spanjaarden zelf rusten?

De Spaanse cultuur kent van oudsher een ingebouwd tegenwicht tegen zowel de haastige als de compleet passieve vakantiementaliteit. De siesta (het middagdutje) is daarvan het bekendste voorbeeld, al blijkt uit onderzoek dat een groot deel van de Spanjaarden dit inmiddels nauwelijks nog doet. Toch leeft de onderliggende houding voort, iets wat in SpanjeVandaag eerder de siesta-mentaliteit werd genoemd: de gedachte dat rust geen beloning is die je moet verdienen, maar een vast onderdeel van een gezonde dag, ergens precies tussen een Lazy en een Active Holiday in.

Ook de opkomst van slow living in Spanje sluit hierbij aan. Steden als Valencia en Cartagena scoren internationaal hoog, omdat ze ruimte bieden voor een trager levenstempo, met veel groen en korte reistijden. Wandelen door zo’n stad, zonder vast programma, is precies het soort actieve rust die onderzoekers aanbevelen.

Waar kun je die actieve rust in Spanje vinden?

Wie liever buiten wandelt dan een boek leest, hoeft in Spanje niet ver te zoeken. Tussen Valencia en Alicante ligt bijvoorbeeld de Vía Verde del Serpis, een vlakke wandelroute over een oude spoorlijn door bossen en oude treintunnels, geschikt voor bijna iedereen. Dat soort rustige routes, zonder tijdsdruk of vaste eindtijd, is precies het type inspanning dat onderzoekers als heilzaam beschrijven: net genoeg beweging om het lichaam actief te houden, zonder dat het een prestatie wordt zoals bij een Active Holiday.

Hoe dit debat ook uitpakt, één ding wijzen zowel Spaanse als internationale onderzoekers steevast aan: het verschil tussen goede en slechte vakantierust zit zelden in hoeveel je doet, maar vooral in of je het uit eigen keuze doet.