Spanje en Afrika kunnen in de verre toekomst weer aan elkaar vast komen te liggen

Er wordt wel eens gezegd dat Afrika al bij de Pyreneeën begint. Dat is natuurlijk niet zo, want deze bergrug vormt al eeuwenlang de duidelijke grens tussen Spanje en Frankrijk. Toch kan de scheiding tussen Europa en Afrika in de verre toekomst veranderen. De Straat van Gibraltar, die Spanje en Marokko van elkaar scheidt, lijkt nu een vast onderdeel van de wereldkaart, maar volgens nieuwe wetenschappelijke inzichten zou deze zeestraat ooit kunnen verdwijnen. Daardoor zouden Europa en Afrika opnieuw met elkaar verbonden raken.

De oorzaak ligt diep onder de aarde. In dit gebied komen twee grote aardplaten samen: de Afrikaanse en de Euraziatische plaat. Deze platen bewegen heel langzaam richting elkaar. Onder de Straat van Gibraltar schuift de Afrikaanse plaat deels onder de Europese plaat, een proces dat subductie wordt genoemd.

Lange tijd dachten onderzoekers dat deze beweging vrijwel stil was komen te staan. Nieuwe computermodellen laten echter zien dat dit proces opnieuw actief kan worden en zelfs richting de Atlantische Oceaan kan opschuiven. Als dat gebeurt, kan de oceaanbodem stukje bij beetje verdwijnen.

Wanneer de Straat van Gibraltar uiteindelijk sluit, raakt de Middellandse Zee afgesloten van de Atlantische Oceaan. Zoiets is in het verleden al eens gebeurd, ongeveer 6 miljoen jaar geleden. Toen droogde een groot deel van de Middellandse Zee zelfs tijdelijk op.

Volgens wetenschappers zal een nieuwe landverbinding tussen Spanje en Afrika niet snel ontstaan. Het gaat om een proces dat naar schatting nog zo’n 20 miljoen jaar duurt. Voor mensen verandert er dus helemaal niets in de komende duizenden generaties.

Toch is het onderzoek interessant, omdat het laat zien hoe levendig en veranderlijk onze planeet is. De continenten bewegen nog steeds, ook al merken wij daar in het dagelijks leven niets van.

Voorlopig blijft de Straat van Gibraltar gewoon bestaan en is het een van de belangrijkste zeeroutes ter wereld. Dagelijks varen er schepen en veerboten tussen Europa en Afrika, over een afstand van ongeveer 14 kilometer op het smalste punt.