Spanje trekt bijna 83 miljoen euro uit voor een nieuw leesplan met honderd maatregelen. Boeken moeten naar dorpen, centros de salud (gezondheidscentra) en gevangenissen, waar lezen nu het lastigst is.

Het Spaanse Ministerio de Cultura (Ministerie van Cultuur) lanceert een nieuw Plan Nacional de Fomento de la Lectura (Nationaal Plan ter Bevordering van het Lezen). Het plan loopt vier jaar en moet boeken brengen op plekken waar mensen er nu maar moeilijk bij kunnen.

Het gaat om honderd losse maatregelen, gericht op ontvolkte dorpen, kwetsbare groepen, zorginstellingen en zelfs gevangenissen. Het Valenciaanse nieuwsmedium Valencia Noticias schrijft dat de overheid met dit geld de leesgroei van de afgelopen jaren wil vasthouden en uitbreiden.

Hoe bereiken de boeken de kleinste dorpen?

Een van de hoofddoelen is het wegwerken van de ongelijkheid in de toegang tot boeken. Daarom versterkt de overheid diensten zoals de bibliobús (rijdende bibliotheek), breidt ze de middelen van openbare bibliotheken uit en zet ze in op projecten voor dunbevolkte gebieden. De gedachte is simpel: wie ver van een grote stad woont, mag daardoor niet verstoken blijven van een goed boek.

Die aanpak is hard nodig. Grote delen van het Spaanse binnenland lopen leeg. In de provincie Málaga lukt het slechts een handvol gemeenten om de leegloop te keren. Voor de allerkleinste plaatsen kan een doos boeken al het verschil maken, zoals het dorp Libros in Teruel liet zien toen het zonder bibliotheek zat.

Voor Nederlanders en Belgen die een huis kopen in een rustig binnendorp is dit goed nieuws. Juist daar verdwijnen voorzieningen vaak als eerste, en een betere bibliotheekdienst houdt zo’n plek leefbaar.

Waarom belanden boeken straks in gezondheidscentra?

Een van de opvallendste ideeën is de samenwerking met de zorg. Het ministerie wil het lezen vanaf de vroege kindertijd stimuleren via projecten met centros de salud en zorgpersoneel.

Ook komen er programma’s die lezen koppelen aan het emotionele welzijn. Het idee erachter: boeken kunnen de geestelijke gezondheid en de levenskwaliteit verbeteren. Steeds meer onderzoek wijst erop dat lezen stress verlaagt, de concentratie scherpt en de empathie versterkt. Voor de vele 65-plussers onder de Spanjeliefhebbers is dat een aantrekkelijk vooruitzicht.

Wat verandert er voor bibliotheken en boekhandels?

Het plan steekt ook geld in de modernisering van bibliotheken en boekhandels. Denk aan betere digitale diensten en gebouwen die voldoen aan duurzaamheidseisen. Tegelijk versterkt de overheid het publieke platform voor digitaal uitlenen, wat aansluit bij de manier waarop Spanjaarden steeds vaker digitaal lezen.

Bibliotheken vernieuwen zichzelf trouwens al volop. In Barcelona kun je tegenwoordig zelfs spullen lenen bij een bibliotheek in plaats van boeken. De steun gaat ook naar de librería (boekhandel), een sector die het zwaar heeft. De oudste boekhandel van Spanje in Burgos moest dit jaar nog een noodkreet plaatsen om te overleven. Een aparte lijn richt zich op literatuur in alle talen van Spanje, met steun voor vertaling, schrijvers en uitgevers.

Hoeveel geld gaat er werkelijk om?

De pot bevat 82,7 miljoen euro, bijna een verdubbeling van eerdere leesplannen. Volgens het ministerie leest inmiddels meer dan twee derde van de Spanjaarden in de vrije tijd, een record sinds men deze cijfers bijhoudt. Jongeren krijgen extra aandacht, want zij lezen nu het meest en die trend wil de overheid vasthouden.

De echte uitdaging is om dat lezen naar elke uithoek van het land te brengen. Want voor miljoenen mensen is een boek meer dan tijdverdrijf: het is gezelschap, kennis of een rustpunt.