De zomer begint in Spanje meteen met de eerste hittegolf van het seizoen. De weerdienst AEMET geeft code rood en waarschuwt voor temperaturen tot 44 graden tot zeker woensdag.

De eerste zomerdag valt dit jaar samen met het begin van de hitte. Op zondag 21 juni schakelt Spanje over op crisismodus. De Agencia Estatal de Meteorología (AEMET, de Spaanse weerdienst) gaf een bijzondere waarschuwing af voor vrijwel het hele land. Een warme luchtmassa uit het zuiden duwt de thermometer omhoog, met pieken van 42 tot 44 graden in de valleien van de Ebro, Taag, Guadiana en Guadalquivir.

De hitte raakt bijna het hele vasteland. In het binnenland van Baskenland geldt code rood, het hoogste alarmniveau, met maxima rond de 40 graden. Tien andere autonome regio’s kleuren oranje, waaronder het binnenland van Galicië, Asturië, Cantabrië, de noordelijke hoogvlakte en de Balearen. De episode houdt minstens aan tot woensdag 24 juni. Daarna zakken de temperaturen, al blijft het voorlopig warm.

Waarom begint de zomer zo heet?

Niet elke warme dag verdient het label hittegolf. Pas als de temperatuur dagenlang ver boven normaal blijft, spreekt men van een echte ola de calor (hittegolf). Hoe AEMET die grens precies trekt, lees je in dit overzicht over hittegolven, tropennachten en calima. De oorzaak ligt nu bij een massa hete lucht uit Afrika, samen met de felle zon van de beginnende zomer. Dezelfde mechaniek zit achter een hittekoepel, die dit voorjaar de temperaturen al naar zomerse waarden joeg.

Woordvoerder Rubén del Campo van de AEMET liet weten dat de 35 graden vrijwel overal sneuvelt en dat ook het noorden niet ontkomt aan waarden boven de 40. Persbureau EFE meldde via zijn milieudienst EFEverde dat de stijging aan de Cantabrische kust plaatselijk uitzonderlijk wordt. Naast de hitte krijgt het midden van het land onweersbuien met stevige windstoten, terwijl calima (saharastof in de lucht) het oosten (Valencia-regio, Murcia en Catalonië) en de Balearen bereikt.

Wat betekenen de tropennachten voor je nachtrust?

Overdag is de hitte zwaar, maar de nachten maken het pas echt slopend. In grote delen van het land zakt het kwik niet onder de 20 tot 24 graden. Die noches tropicales (tropennachten) gunnen het lichaam nauwelijks afkoeling, vooral langs de kust en in de zuidelijke steden. De cijfers tonen een duidelijke trend: tussen 2016 en 2025 telde Spanje 221 records voor warme dagen tegenover slechts 7 voor koude. Dat de zomer van 2026 opnieuw gloeiend dreigt te worden, paste in de voorspellingen rond het superniño-fenomeen.

Hoe groot is het brandgevaar aan het begin van de zomer?

De droogte en de hitte vormen samen brandstof. AEMET verwacht het hoogtepunt van het brandrisico op woensdag 24 juni, met extreem gevaar in zo’n 1.650 gemeenten. Het seizoen kwam dit jaar vroeg op gang, zoals de bosbrand bij Huelva liet zien, die ruim 5.000 hectare natuur verwoestte. Wie naast bos of struikgewas woont, haalt brandbaar materiaal rond de woning beter weg en belt bij rookontwikkeling meteen 112.

Waar moeten Nederlanders en Belgen op letten?

Voor wie de zomer in Spanje doorbrengt of er een huis heeft, telt vooral gezond verstand. Drink water voordat je dorst krijgt, mijd de zon tussen twaalf en acht, en let extra op ouderen en kinderen. Veel ayuntamientos (gemeentehuizen) openen tijdens zulke dagen refugios climáticos (gekoelde opvangplekken) in bibliotheken en buurtcentra, vaak gratis. Ken je de kleurcodes niet? Hier lees je wat je wel en niet mag doen bij een gele, oranje of rode waarschuwing. De hitte van 2003 kostte in Spanje meer dan 3.000 levens, een herinnering die de autoriteiten aan het begin van deze zomer niet voor niets herhalen.