Emigreren kun je leren: Waarom Nederlandse pensionado’s soms in de problemen komen met de Spaanse belastingdienst

Iedere twee weken delen Hieke, Noah en Annebeth van het platform Emigreren kun je leren Spanje hun emigratietips. Van NIE tot Spaanse les, van belastingen tot het vinden van een woning: stap voor stap nemen ze toekomstige en ook reeds gearriveerde emigranten mee in alles wat je moet regelen om in Spanje succesvol een nieuw leven op te bouwen.

De afgelopen weken verschenen er in Nederlandse media meerdere artikelen over Nederlanders die na hun emigratie naar Spanje flink in de problemen kwamen met de Spaanse belastingdienst. In sommige gevallen ging het om forse naheffingen, oplopende boetes en jarenlange procedures.

Dat roept bij veel (toekomstige) emigranten natuurlijk vragen op. Hoe kan het dat mensen die denken hun zaken goed geregeld te hebben, toch in conflict komen met de Spaanse fiscus? En wat is er eigenlijk anders aan het Spaanse belastingsysteem vergeleken met dat van Nederland?

Voor ons is dat aanleiding om eens rustig te kijken naar wat er nu werkelijk speelt. Want hoewel de verhalen soms dramatisch klinken, ligt de oorzaak vaak niet bij één enkel probleem. Meestal gaat het om een combinatie van verschillen tussen beide systemen, misverstanden en administratieve fouten.

Nederland versus Spanje

De manier waarop de belastingdienst te werk gaat is in Spanje heel anders dan we in Nederland gewend zijn. In Nederland is het systeem sterk geautomatiseerd en vrij servicegericht. In de meeste gevallen krijg je automatisch bericht wanneer je aangifte moet doen: de welbekende blauwe envelop. De Belastingdienst heeft vaak al een groot deel van de gegevens ingevuld en communiceert duidelijk als er iets ontbreekt.

In Spanje werkt dat anders. Daar ligt de verantwoordelijkheid veel meer bij de belastingplichtige zelf. Als je in Spanje woont, wordt er van je verwacht dat je zelf weet wanneer je aangifte moet doen en welke inkomsten je moet opgeven. Je krijgt dus niet altijd automatisch bericht hierover.

Wie daar niet van op de hoogte is, kan onbedoeld in de problemen komen.

Wanneer ben je belastingplichtig in Spanje?

Veel Nederlanders die naar Spanje emigreren blijven inkomsten uit Nederland ontvangen. Denk bijvoorbeeld aan AOW, een pensioen of een arbeidsongeschiktheidsuitkering.

Een belangrijke regel is dat je in Spanje meestal als fiscaal inwoner wordt beschouwd als je er meer dan 183 dagen per jaar verblijft. In dat geval moet je in principe je wereldwijde inkomen aangeven in Spanje.

Dat betekent niet automatisch dat je ook dubbel belasting betaalt. Nederland en Spanje hebben namelijk een belastingverdrag om dubbele belasting te voorkomen. Maar het betekent wél dat inkomsten in Spanje moeten worden gemeld, ook als ze uiteindelijk in Nederland belast blijven. En daar kan het dus nog wel eens misgaan. 

Veelvoorkomende misverstanden

In de praktijk zien we sommige valkuilen steeds terugkomen. Een eerste misverstand is denken dat aangifte in Nederland voldoende is. Veel emigranten gaan ervan uit dat wanneer hun inkomen al in Nederland wordt belast, er in Spanje niets meer hoeft te gebeuren. Of dat Nederland de Spaanse overheid of belastingdienst automatisch op de hoogte brengt. Maar in werkelijkheid moet het inkomen vaak alsnog worden gemeld. 

Een tweede probleem ontstaat door communicatie en administratie. Brieven van de Spaanse belastingdienst worden bijvoorbeeld naar een oud adres gestuurd of naar een woning waar iemand niet permanent verblijft. Als er niet op wordt gereageerd, kunnen automatisch boetes volgen. Je kunt de meldingen (notificaciones) via e-mail ontvangen, waardoor je nooit meer zo’n officiële communicatie over het hoofd ziet of misloopt. Zorg dat je dit regelt. 

Een ander probleem kan zijn dat Nederlandse uitkeringen of pensioenregelingen in Spanje anders worden geïnterpreteerd. Begrippen zoals wachtgeld, WIA of bepaalde pensioenconstructies zijn in het Spaanse systeem niet altijd direct herkenbaar, waardoor ze soms verkeerd worden ingedeeld. Het is dus altijd raadzaam om hier advies over in te winnen. Een gestor kan je helpen dit op de juiste manier aan te geven. 

Let wel op dat die gestor ook precies begrijpt hoe de vork in de steel zit en kan helpen met wat jij nodig hebt: want sommige emigranten vertrouwen volledig op een administratiekantoor zonder precies te weten welke diensten er wel en niet worden geleverd. In Spanje zijn er veel gestors die helpen met administratie, maar dat zijn niet altijd gespecialiseerde belastingadviseurs en zeker niet gestors die op de hoogte zijn van de verschillen met het Nederlandse systeem. 

Oplopende boetes

Wanneer een aangifte ontbreekt of inkomsten niet zijn opgegeven, kun je een belastingaanslag krijgen. Daarbij kunnen ook boetes en rente worden berekend.

Omdat deze procedures soms automatisch verlopen en termijnen relatief kort zijn (vaak moet je binnen tien werkdagen reageren), kan een aanvankelijk klein bedrag in de loop van de tijd behoorlijk oplopen. Vooral wanneer iemand pas jaren later ontdekt dat er een probleem is ontstaan.

Dat verklaart waarom sommige verhalen in de media gaan over schulden die veel hoger zijn dan de oorspronkelijke belasting.

Hoe kun je problemen voorkomen?

Gelukkig zijn veel van deze situaties te voorkomen met een goede voorbereiding. Het begint met het begrijpen van je eigen fiscale positie. Wie permanent in Spanje woont, moet er rekening mee houden dat daar ook belastingaangifte moet worden gedaan.

Daarnaast is het verstandig om bij emigratie tijdig advies in te winnen van een adviseur die ervaring heeft met zowel het Nederlandse als het Spaanse belastingsysteem. Die kan helpen bepalen waar inkomsten moeten worden belast en hoe ze correct in de Spaanse aangifte moeten worden verwerkt.

Ook is het belangrijk om ervoor te zorgen dat je adresregistratie in Spanje klopt en dat post van officiële instanties daadwerkelijk wordt ontvangen. Zorg er tegelijkertijd voor dat je alle communicatie tevens per e-mail ontvangt. 

Tot slot is het verstandig om jaarlijks te controleren of alle verplichtingen zijn nagekomen. Daarmee kunnen kleine misverstanden worden opgelost voordat ze uitgroeien tot grotere problemen.

Emigreren blijft maatwerk

De verhalen die de afgelopen tijd in de media verschenen zijn gelukkig niet standaard, in de meeste gevallen gaat het goed. Ze laten vooral zien dat emigreren meer inhoudt dan alleen een huis kopen onder de Spaanse zon. Ook zaken als belasting, gezondheidszorg en administratie veranderen wanneer je in een ander land gaat wonen. Dat betekent niet dat emigreren naar Spanje automatisch ingewikkeld of risicovol is. Het laat wel zien dat een goede voorbereiding belangrijk is. 

Zoals wij natuurlijk zeggen: emigreren kun je leren.

Hieke, Noah en Annebeth zijn de initiatiefnemers van het platform Emigreren kun je leren Spanje, waar ze hun eigen emigratie-ervaringen combineren met praktische kennis en eerlijke verhalen over emigreren naar Spanje. Met hun kennis, community, artikelen en cursussen helpen ze Nederlanders en Vlamingen om goed voorbereid aan hun Spaanse avontuur te beginnen. Zonder roze bril maar wel met oog voor kansen en plezier. Hun doel? Zorgen dat jij met vertrouwen en de juiste informatie jouw nieuwe leven onder de Spaanse zon kunt opbouwen. Je kunt Hieke, Noah en Annebeth ook volgen op Instagram.