De Spaanse hoogste rechter heeft vrijdag 22 mei een streep gezet door een van de meest omstreden maatregelen in het Spaanse toerismebeleid van de afgelopen jaren. Het Tribunal Supremo, het Spaanse Hooggerechtshof, heeft het nationale register voor kortdurende vakantieverhuur ongeldig verklaard. Dat register was afgelopen juli door de Spaanse regering ingevoerd. Verhuurders die hun woning op platforms zoals Airbnb of Booking wilden aanbieden, waren verplicht zich in te schrijven en een nummer te verkrijgen voordat ze hun advertentie mochten plaatsen. Nu is die maatregel van tafel, maar het verhaal stopt daar niet.

De aanleiding voor de rechtszaak waren klachten van meerdere autonome regio’s, die stelden dat Madrid zijn bevoegdheden te buiten was gegaan. Toerisme is in Spanje namelijk een regionale aangelegenheid, geen nationale. Het Tribunal Supremo volgde die redenering: de centrale overheid had geen recht om een landelijk register in te stellen bovenop de systemen die de autonome gemeenschappen al hadden. Persbureau Reuters had als eerste toegang tot het vonnis.

Hoe zat het ook alweer met dat nationale register?

Om te begrijpen waarom dit vonnis zo ingrijpend is, moet je even terug naar de aanleiding. De Spaanse overheid kampte al jaren met de gevolgen van de toeristische verhuurexplosie. Spanje is het op één na meest bezochte land ter wereld, na Frankrijk, en bijna een derde van alle toeristen verblijft in een appartement of vakantiewoning in plaats van een hotel. Dat legt enorme druk op de woningmarkt, met name in steden als Barcelona, Madrid en Valencia. In december 2024 kondigde de regering nieuwe regelgeving aan voor vakantie- en tijdelijke verhuur, met als kern: een centraal registratiesysteem voor alle kortetermijnverhuur. Het systeem kreeg de naam Registro Único de Estancias de Corta Duración (nationaal register voor kortdurende verblijven) en zou per 1 juli 2025 in werking treden.

Het systeem werd ingevoerd als extra laag bovenop de bestaande regionale registraties. Verhuurders moesten zich dus tweemaal registreren: eenmaal bij hun regio en eenmaal nationaal. Dat schoot bij de deelstaten in het verkeerde keelgat. Meerdere autonome gemeenschappen trokken naar de rechter, en gelijk kregen ze.

Platforms moeten wél data blijven delen

Wie denkt dat het vonnis een vrijbrief is voor ongecontroleerde vakantieverhuur, heeft het mis. Het Tribunal Supremo maakt een nadrukkelijk onderscheid. Het verplichte nationale register is vernietigd, maar de verplichting voor platforms zoals Airbnb om gegevens over hun aanbod door te sturen naar de autoriteiten, blijft gewoon van kracht. Die verplichting vloeit voort uit Europese wetgeving, en de rechter heeft vastgesteld dat deze EU-regels weliswaar het verzamelen van data toestaan, maar géén nationale registratieplicht vereisen.

In de praktijk betekent dit dat overheden zicht houden op wat er via de platformen wordt aangeboden. Airbnb zat de afgelopen jaren al flink in de Spaanse problemen: het platform kreeg in maart 2026 nog een boete van 64 miljoen euro na een uitspraak van het hooggerechtshof in Madrid, omdat duizenden advertenties niet aan de geldende regels voldeden.

Wat betekent dit voor verhuurders in Spanje?

Voor Nederlanders en Belgen die in Spanje een vakantiewoning verhuren, is dit vonnis opvallend, maar het lost hun administratieve verplichtingen niet op. De regionale registraties blijven gewoon gelden. Wie een woning verhuurt via Airbnb of vergelijkbare platforms, heeft in de meeste autonome regio’s nog altijd een VUT-vergunning (Vivienda de Uso Turístico, vergunning voor toeristische bewoning) nodig en moet zich houden aan de lokale regels.

Wie in 2025 heeft verhuurd, moest bovendien al vóór 2 maart 2026 een jaarlijkse aangifte indienen bij het nationale register. Nu het register zelf is vernietigd, rijst de vraag wat er met die verplichtingen gaat gebeuren. De Spaanse regering heeft zich nog niet uitgesproken. De kans is groot dat het regionale toezicht in de komende maanden juist strenger wordt, nu de nationale laag wegvalt.

NRA-nummer: nog geldig?

Veel verhuurders vroegen zich het afgelopen jaar al af hoe de Número de Referencia Administrativo (NRA), het nationale administratienummer dat per 1 juli 2025 verplicht werd gesteld, zich verhoudt tot de bestaande regionale vergunningen. Het verschil tussen de NRA en de regionale VUT-vergunning leidde al tot de nodige verwarring. Nu het Tribunal Supremo het nationale systeem heeft afgeschoten, vervalt de NRA als aparte verplichting. Maar totdat de regering officieel reageert op het vonnis, is het verstandig de situatie nauwlettend te volgen.

De uitspraak geeft de regio’s meer macht in de strijd tegen toeristische verhuur. Dat is een verschuiving die iedereen die in Spanje een vakantiewoning bezit of wil huren, in de gaten moet houden.