Het Gremio de Restauración (horecabond) van Barcelona klaagt 30 vestigingen van Mercadona aan wegens oneerlijke concurrentie. De zogenoemde mercaurantes zouden verkapte restaurants zijn.

De horecabond van Barcelona stapte begin juni 2026 naar het Ayuntamiento (gemeentebestuur) met een formele klacht tegen een dertigtal Mercadona-supermarkten in de stad. De aanleiding is een nieuw winkelconcept: ruimtes met tafels, stoelen, magnetrons en zelfs koffieautomaten waar klanten de kant-en-klare gerechten uit de afdeling Listo para comer (klaar om te eten) ter plekke opeten. In de volksmond heten die plekken mercaurante, een samentrekking van supermarkt en restaurant.

Volgens de bond gaat het niet om rustplekken, maar om volwaardige eetgelegenheden die de regels ontduiken. Directeur Roger Pallarols windt er geen doekjes om: de supermarkt is volgens hem een soort goedkoop restaurant geworden, en dat noemt hij intrusismo (broodroof). De bond wil dat de gemeente boetes oplegt en de eetzones laat verdwijnen. Mercadona ontkent en houdt vol dat het om eenvoudige rustzones gaat, zonder bediening.

Waarom spreekt de horeca van broodroof?

De klacht steunt op de Ordenanza de establecimientos y centros de comercio alimentario, de gemeentelijke verordening voor voedingswinkels. Die verbiedt het gebruik van de zone tussen de kassa’s en de uitgang voor commerciële doeleinden. De bond stelt dat de aanwezigheid van bekers, servetten, bestek en magnetrons die ruimte automatisch tot horeca maakt. Inspecteurs van de bond telden tot dertig zitplaatsen per winkel.

De Spaanse krant El País meldt dat Pallarols de actie wil uitbreiden naar andere ketens met soortgelijke ruimtes. De bond grijpt daarmee terug op een oudere campagne: sinds 2019 diende hij al bijna 200 klachten in tegen bakkerijen met proeverijhoekjes die de regels overtraden. Dat de horeca zich nu zo fel verzet, past in een bredere trend waarbij kant-en-klare maaltijden steeds vaker het traditionele dagmenu verdringen.

Wat zegt Mercadona zelf?

Mercadona, al jaren de onbetwiste marktleider onder de Spaanse supermarkten, verdedigt zich stevig. De keten benadrukt dat het om rustzones gaat, dat klanten niets betalen voor het gebruik en dat er geen personeel klaarstaat om hen te bedienen. Mensen kopen hun maaltijd, warmen die zelf op en eten waar ze willen.

Toch zijn de cijfers fors. De afdeling Listo para comer haalde in 2025 al 700 miljoen euro omzet in Spanje, en met alle bereide gerechten erbij loopt dat op tot zo’n 3 miljard euro. Daarmee nadert de supermarkt het terrein van de fastfoodketens. Geen wonder dat de traditionele horeca zenuwachtig wordt, zeker nu de prijs van het dagmenu nauwelijks stijgt, terwijl een kant-en-klaarmaaltijd vaak goedkoper uitvalt.

Bezoeken Nederlanders en Belgen ook de mercaurantes?

Voor wie in Spanje woont of er regelmatig komt, verandert er voorlopig weinig aan de kassa. Een bord ensaladilla rusa (Russische aardappelsalade) voor 2,50 euro in de supermarkt blijft gewoon beschikbaar, en uit eten gaan in Spanje blijft een stuk voordeliger dan in Nederland of België. Toch raakt het debat een gevoelige snaar. De Spaanse eetcultuur draait om het terras, de lange lunch en de bar op de hoek, een wereld met heel eigen ongeschreven horecaregels.

Critici vrezen dat de buurtbar het onderspit delft. IJsmaker Fernando Sáenz vergeleek de mercaurantes zelfs met de omstreden megastallen en stelde dat Mercadona de smaak van de gemiddelde Spanjaard heeft veranderd. Het Ayuntamiento van Barcelona laat weten de klachten te onderzoeken en te handelen volgens de geldende verordening. De bal ligt nu bij de gemeente; die moet beslissen of ze de eetzones echt sluit.