Lang voordat koningin Sofía in beeld kwam, verloor de jonge Juan Carlos zijn hart aan een ander. In zijn memoires Reconciliación (Verzoening), die hij samen met de Frans-Venezolaanse historica Laurence Debray schreef, blikt de inmiddels 87-jarige rey emérito (emeritus-koning) terug op de vrouw die hij liefkozend “Ella” noemde. Het ging om prinses María Gabriela de Saboya, dochter van de laatste koning van Italië.

De twee groeiden samen op in het Portugese Estoril, waar in die jaren meerdere koningshuizen in ballingschap leefden. Tijdens een spelletje bij de graaf van Parijs viel María Gabriela in het zwembad. Juan Carlos sprong haar achterna en haalde haar uit het water, en vanaf dat moment waren ze onafscheidelijk. Toen hij vertrok voor zijn militaire opleiding, nam hij maar één herinnering mee: haar portret.

Volgens het Spaanse tijdschrift Lecturas zette hij die foto op zijn nachtkastje op de militaire academie in Zaragoza, dezelfde academie waar nu zijn kleindochter prinses Leonor traint. Elke dag belden de twee elkaar, totdat zijn opvoeder hem opdroeg de foto weg te halen en de telefoontjes te stoppen. Wie achter dat bevel zat, liet zich raden: dictator Francisco Franco vond de moderne, eigenzinnige prinses geen geschikte partij voor de toekomstige koning.

Wie was María Gabriela de Saboya?

María Gabriela werd in 1940 in Napels geboren als dochter van Umberto II, de laatste koning van Italië. Na de afschaffing van de Italiaanse monarchie belandde haar familie in ballingschap. Ze gold als ontwikkeld, onafhankelijk en eigenzinnig, een vrouw die zich niet liet opsluiten in een titel. Naast Juan Carlos wees ze later nog twee huwelijkskandidaten af: de Belgische koning Boudewijn en de sjah van Perzië. Vooral dat eerste maakt haar verhaal ook voor Belgische lezers een opvallende voetnoot in de eigen koningsgeschiedenis.

Waarom wees ze de toekomstige Spaanse koning af?

Het antwoord ligt in haar verlangen naar vrijheid. Ze eiste haar onafhankelijkheid op en wilde zich niet onderwerpen aan de plichten van het hof, schrijft Juan Carlos. Hij geeft toe dat hij lang bleef hopen dat ze van gedachten zou veranderen, maar die dag kwam nooit. Haar afstandelijkheid was volgens hem ook een vorm van zelfbescherming, want haar familie had zwaar geleden onder de verbanning.

Was Sofía niet in zijn leven gekomen, dan was de geschiedenis heel anders gelopen, erkent hij. Uiteindelijk trouwde hij in 1962 met de Griekse prinses Sofía, nu reina emérita (emeritus-koningin), met wie hij tot vandaag formeel getrouwd blijft, al leven de twee gescheiden. Sofía ontvangt nog altijd een toelage uit de begroting van het koningshuis.

Wat onthullen de memoires nog meer?

Reconciliación verscheen eind 2025 eerst in Frankrijk en pas daarna in Spanje, en leverde meteen veel kritiek op. De oud-koning vertelt openhartig over zijn jeugd en zijn huwelijk, maar zwijgt over de financiële schandalen die zijn imago hebben beschadigd. Sinds 2020 woont hij in Abu Dhabi, en over een mogelijke terugkeer naar Spanje speculeren de Spaanse media nog steeds volop.

De jeugdliefde van Juan Carlos past in een groter verhaal over het Spaanse koningshuis, dat met prinses Leonor afstevent op zijn eerste vrouwelijke vorst sinds generaties. Voor de vele Nederlanders en Belgen die de Spaanse royals op de voet volgen, voegt deze bekentenis een menselijke laag toe aan een koning die de afgelopen jaren vooral met schandalen in het nieuws kwam. De prinses die ooit nee zei, bleef hem zijn leven lang bij.