Minder dan de helft van de Spaanse werknemers laat het werk meteen los zodra de vakantie begint. Gemiddeld duurt het dagen voordat de gedachten aan kantoor echt verdwijnen. Maar hoe is dat bij Nederlanders en Belgen?

Veel werknemers in Spanje krijgen hun hoofd niet zomaar leeg als de zomervakantie aanbreekt. Slechts 47 procent slaagt erin om vanaf de eerste minuut het werk achter zich te laten, terwijl ruim een derde minstens een week nodig heeft. Dat blijkt uit een onderzoek onder meer dan 4.300 mensen, dat de uitzendorganisatie Randstad deze zomer publiceerde en dat het Spaanse technologievakblad Silicon uitgebreid besprak.

De cijfers raken een gevoelig punt. De desconexión digital (digitale loskoppeling) staat in Spanje wettelijk op papier, maar in de praktijk blijven veel mensen bereikbaar. Eén op de drie werknemers krijgt af en toe berichten van de baas buiten werktijd, en bijna vier op de tien voelt de verwachting om ook in de vrije dagen te reageren. Voor de Nederlanders en Belgen die in Spanje wonen of er een tweede huis hebben, klinkt dat dilemma vertrouwd.

Waarom lukt loskoppelen zo moeilijk?

De geest schakelt langzamer over dan de agenda. Naast de groep die meteen ontspant, heeft 34 procent zeker zeven dagen nodig en doet 14 procent er twee weken over. Een harde kern van 4,5 procent zet het werk zelfs na twee weken niet uit het hoofd. Die traagheid hangt samen met de telewerkcultuur en de almaar aanwezige telefoon. Het past in een breder beeld, want ook de werkcultuur in Spanje draait om lange dagen waarin werk en privé door elkaar lopen.

De Spaanse politiek probeert die balans bij te sturen. Zo moet de kortere werkweek van 40 naar 37,5 uur de druk verlichten, al ligt dat plan politiek nog gevoelig. Tegelijk leidt een strengere registratie van werktijden tot discussie over wat nog telt als werk en wat als pauze.

Welke regio’s ontspannen het snelst?

Het tempo verschilt sterk per Comunidad Autónoma (autonome regio). In Navarra lukt het 56 procent van de werknemers om meteen te ontspannen, gevolgd door Cantabrië (54 procent) en Aragón (53 procent). Aan de andere kant van de ranglijst staan de Balearen, waar slechts 28 procent direct loskoppelt. Ook op de Canarische Eilanden, in Murcia en in Andalusië kost het de meeste moeite, juist de streken waar veel Noord-Europeanen neerstrijken.

Maakt de sector verschil?

Zeker. Werknemers in de industrie (52,5 procent) en de techniek (51 procent) zetten het werk het snelst uit hun hoofd. In het onderwijs lukt dat 40,5 procent, in de bouw 39 procent en in de zorg 37 procent. De landbouw, veeteelt en visserij sluiten de rij met 33 procent. Spanje neemt het thema serieuzer dan ooit: vanaf 2027 moeten bedrijven stress en mentale gezondheid van werknemers bewaken.

Hoe zit dat bij Belgen en Nederlanders?

Belgen hebben gemiddeld zo’n veertien aaneengeschakelde dagen nodig om hun batterijen op te laden, becijferde HR-dienstverlener SD Worx. Uit recenter onderzoek van Tempo-Team blijkt dat 43 procent van de Belgen tijdens de vakantie aan het werk blijft denken, en vooral jongeren onder de 35 hebben het lastig.

Nederlanders doen het nauwelijks beter. Bijna een kwart kan zich onderweg niet afsluiten van het werk en zo’n 40 procent komt niet opgeladen thuis. Slechts 4 procent durft de telefoon helemaal uit te zetten. Een organisatiepsycholoog rekende voor dat je pas na twee weken echt begint te ontspannen, en dan denk je alweer aan de eerste werkdag.

Voor wie de Spaanse zon opzoekt, schuilt daarin een nuchtere les. Wie het verschil in betaalde vakantiedagen tussen Nederland, België en Spanje bekijkt, ziet dat de Spanjaarden met dertig kalenderdagen ruimer zitten. Tijd genoeg dus, als de telefoon maar in de la blijft.