In het Valenciaanse dorp Sumacàrcer liep de gevoelstemperatuur donderdag op tot 63,1 graden, een niveau dat weerkundigen ter plekke nog nooit hadden gemeten. De derde ola de calor (hittegolf) van deze zomer bereikte daarmee een nieuw hoogtepunt.

Het gebeurde donderdag 23 juli om 15.24 uur in Sumacàrcer, een dorp van zo’n duizend inwoners in de comarca Ribera Alta, zo’n dertig kilometer ten zuiden van de stad Valencia. De temperatuur zelf stond op dat moment op 40,1 graden, maar in combinatie met een luchtvochtigheid van 60 procent liep de gevoelstemperatuur op tot 63,1 graden.

Achter het record zit de zogeheten heat index (hitte-index), een rekenmethode die temperatuur en vochtigheid samenvoegt tot een schatting van hoe het lichaam de warmte werkelijk ervaart. Precies die combinatie maakte donderdag zo gevaarlijk: niet alleen de temperatuur, maar vooral de vochtige lucht die als een deken over de Ribera Alta lag.

Wat maakte deze piek zo bijzonder?

Het Spaanse nieuwsmedium El Debate meldde dat de Associació Valenciana de Meteorologia (Avamet) rond hetzelfde tijdstip ook een recorddauwpunt registreerde: 29 tot 30 graden langs de kust en het achterland van Valencia. Een dauwpunt van die hoogte betekent dat de lucht vrijwel verzadigd is met vocht, waardoor zweet niet meer verdampt en het lichaam zichzelf niet kan koelen.

Sumacàrcer stond donderdag niet alleen. In l’Atzúbia, Palma de Gandia en el Verger liep de gevoelstemperatuur op tot 55 graden, in Crevillent en Alzira tot 53 graden. In l’Alcúdia, Callosa d’en Sarrià, Benifairó de la Valldigna en Massalavés kwam de teller uit op 50 graden, in Barx en Guadassuar op 49. Zelfs in het Albufera-natuurgebied bij de stad Valencia werd 46 graden gemeten.

Hoe dodelijk was deze hittegolf al?

De cijfers achter de hitte zijn hard. Volgens het overheidssysteem MoMo (Monitorización de la Mortalidad Diaria) van het Instituto de Salud Carlos III stierven tussen 21 juni en 23 juli naar schatting 253 mensen in de Comunitat Valenciana aan de gevolgen van de hoge temperaturen. De provincie Alicante telde de meeste sterfgevallen met 136, gevolgd door Valencia met 73 en Castellón met 44. De meeste slachtoffers waren ouder dan 65 jaar, een groep die in Spanje relatief veel Nederlandse en Belgische gepensioneerden telt.

De dodelijkste week viel tussen 6 en 12 juli, midden in de tweede hittegolf van de zomer, met naar schatting 104 sterfgevallen. Alicante ging op het hoogtepunt van de derde golf zelfs zo ver dat de gemeente zwemmen op alle stranden verbood en parken en terrassen sloot vanwege code rood en harde windstoten.

Wat betekent dit voor wie in Spanje woont of op vakantie is?

Voor Nederlanders en Belgen met een huis aan de Costa Blanca of in het binnenland van Valencia is het advies inmiddels bekend, maar urgenter dan ooit: vermijd inspanning tussen twaalf en acht uur, plan strandbezoek en lange autoritten voor de vroege ochtend en houd oudere familieleden extra in de gaten. Wie twijfelt of de eigen bestemming momenteel code oranje of code rood heeft, leest hier wat elk kleurniveau precies betekent.

Deze derde hittegolf van 2026 volgde kort op een tweede episode die eerder deze maand al pieken tot 44 graden aan de Valenciaanse kust opleverde, en viel middenin de canícula, de officiële hoogzomerperiode van Spanje. Nog dezelfde week waarschuwde AEMET al voor code rood in de regio’s Valencia en Murcia, met temperaturen tot 46 graden in het vooruitzicht.

Waarom voelt vochtige hitte zo veel zwaarder?

Wie het verschil tussen droge en vochtige hitte wil begrijpen, vindt daar meer over in het overzicht over hittegolven, tropennachten en calima in Spanje. Kort gezegd: bij droge hitte koelt het lichaam zichzelf via zweet, maar zodra de luchtvochtigheid richting de 60 procent kruipt, zoals donderdag in Sumacàrcer, verdwijnt dat natuurlijke afkoelmechanisme grotendeels. Precies dat maakte deze piek volgens Avamet tot iets wat de organisatie nog nooit eerder had gezien in deze streek.

Vanaf het weekend voorspelde AEMET wel verlichting, met een geleidelijke daling van de temperaturen aan de kust. Voor het binnenland van Valencia bleef de waarschuwing echter langer van kracht, met nog altijd waarden ruim boven het seizoensgemiddelde.