Tweede Kerstdag bestaat niet in Spanje, behalve gedeeltelijk in Catalonië

Zoals eerder vermeld, wordt het Kerstfeest in Spanje voornamelijk gevierd op Kerstavond, 24 december, en op Kerstdag, 25 december. Alleen in Catalonië en gedeeltelijk op de Balearen en in de regio Valencia wordt er ook een soort ’tweede Kerstdag’ gevierd, wat echter meer verband houdt met San Esteban. Maar waarom gebeurt dit alleen in die gebieden en niet ergens anders in Spanje?

Veel mensen zijn zich er niet van bewust dat Spanje, in de Nederlandse en Belgische zin, slechts één Kerstdag kent, en niet zoals in Nederland en België twee dagen. Eerder hebben we al aangegeven dat de Kerstavond (Nochebuena) op 24 december een van de belangrijkste momenten van het kerstfeest in Spanje is, gevolgd door de Kerstdag (Día de Navidad) op 25 december, waarop het diner opnieuw een belangrijk moment voor families vormt.

En daarmee eindigt het Kerstfeest voor het overgrote deel van Spanje en de Spaanse autonome regio’s. In Catalonië wordt echter ook 26 december bij de vieringen geteld. Nederlanders en Belgen zouden dit beschouwen als een tweede Kerstdag, maar het betreft de ‘Día de San Esteban’ of de ‘Fiesta de San Esteban’.

Maar waarom wordt San Esteban wel gevierd in Catalonië en niet in de andere delen van Spanje? Volgens Catalaanse historici heeft dit te maken met het oude Catalonië in de tijd van Karel de Grote (Carlomagno) en het Karolingische huis. Dit leidde ertoe dat het oude Catalonië afhankelijk was van het Bisdom van Narbonne (het huidige Frankrijk), terwijl de rest van het Christelijke Iberische Schiereiland onder invloed stond van de Visigoten, waardoor men verbonden was met het Bisdom van Toledo (in het huidige Castilla-La Mancha).

Door dit verschil heeft het begrip familie ook een andere betekenis, omdat het in de Karolingische tijd heel uitgebreid was, zoals een clan. Bij belangrijke feestdagen moest men naar huis komen om deze te vieren. In de middeleeuwen was reizen echter erg tijdrovend en zwaar, vooral met de donkere dagen in december, waardoor men meer tijd nodig had om op de dag na Kerst (Navidad) thuis te kunnen zijn. Daarom werd San Esteban aanvankelijk beschouwd als een niet-werkdag die gelijkstond aan een feestdag.

Naast San Esteban is het verschil tussen de Karolingische tradities en die van de Visigoten ook zichtbaar tijdens het Paasfeest. In Catalonië, evenals in delen van de regio Valencia en op de Balearen, bestaat er een tweede Paasdag of Paasmaandag (Lunes de Pascua), dat vergezeld gaat van de traditionele Mona de Pascua. Deze taart wordt traditioneel door peetvaders aan kinderen gegeven als geschenk. De taarten zijn versierd met gekookte eieren of chocoladefiguren (of soms alleen chocoladefiguren zonder taart) en kleurrijke decoraties zoals beroemdheden, prinsessen, Spongebob, Messi, enzovoort.

De Día de San Esteban op 26 december en de Día de la Mona tonen aan dat het Kerstfeest en het Paasfeest in Catalonië, de regio Valencia en de Balearen meer verwantschap hebben met festiviteiten in Noord-Europa dan met die in andere delen van Spanje.