Spanje beleeft eind mei tropische nachten en temperaturen tot 40 graden, ver boven het seizoensgemiddelde. De AEMET (Agencia Estatal de Meteorología — de Spaanse weerdienst) spreekt van waarden die normaal pas in de volle zomer voorkomen.

Het is nog geen juni, maar Spanje voelt zich al midden in augustus. Begin deze week kon je in San Sebastián in de Cantabrische Zee zwemmen bij een temperatuur van 36,4 graden. Niet bepaald een alledaags tafereel voor de Baskische kust in mei. Het dagrecord van het land lag dinsdag in Montoro (Córdoba) en Mérida, beide op 37,1 graden. Rubén del Campo, woordvoerder van de AEMET, omschreef de situatie in een persbericht als waarden die vijf tot tien graden boven het normale niveau liggen; en in het noorden zelfs meer dan tien graden.

De oorzaak zit in een massa tropische continentale lucht die vanuit Noord-Afrika over Spanje trekt en zich stevig vastzet. Dat resulteert niet alleen in benauwde middagen, maar ook in nachten zonder verkoeling. Op het Iberisch Schiereiland (Spanje en Portugal) noemen meteorologen een nacht waarbij het kwik niet onder de twintig graden zakt een noche tropical (tropische nacht). En die zijn er volop deze week.

Waarom slaapt Spanje zo slecht?

Noches tropicales zijn niet alleen ongemakkelijk, ze zijn ook ongezond. Het menselijk lichaam koelt ’s nachts af om te herstellen. Blijft de temperatuur hoog, dan lukt dat niet goed. De minimumtemperatuur wordt doorgaans pas net voor zonsopgang bereikt, wat betekent dat je urenlang in de warmte ligt te woelen voor er ook maar iets van verlichting komt.

Volgens de landelijke zender RTVE legde meteoroloog Jacob Petrus deze week uit hoe dat mechanisme werkt: de warmte die overdag door de bodem en bebouwing wordt opgeslagen, geeft die ’s nachts weer af. Zeker in steden, waar steen en asfalt de hitte vasthouden, zorgt dat voor een zogenaamd hitte-eilandeffect. Kustgebieden langs de Middellandse Zee kampen bovendien met een opgewarmd zeeoppervlak dat de nachtelijke afkoeling verder belemmert. Eerder schreef SpanjeVandaag al over dit fenomeen in de provincie Alicante, waar tropische nachten steeds normaler worden.

Wat verwacht de AEMET de komende dagen?

De weerdienst schetst een alarmerend beeld voor woensdag en donderdag. Del Campo spreekt van een buitengewoon warme periode voor mei, met dagtemperaturen die in grote delen van het land 34 graden of meer halen. Madrid ontwaakt woensdag al bij meer dan twintig graden en loopt op naar zo’n 35 graden overdag. Bilbao en Zaragoza tikken mogelijk de 36 graden aan. In Sevilla en Córdoba kan het kwik 37 graden bereiken.

Het meest opvallend zijn de verwachtingen voor Extremadura. De hittekoepel die zich al een paar dagen boven Spanje bevindt, drukt het zwaarst op Badajoz, waar de 40 graden binnen bereik is. Dat zijn temperaturen die normaal gesproken horen bij de heetste weken van juli of augustus.

Wanneer koelt het af?

De warmte houdt ook het weekend aan, al zijn er scenario’s waarbij het in het noordelijke derde deel van het land al vrijdag of zaterdag iets koeler wordt. In het zuiden en centrum ziet het er voorlopig niet naar uit dat er snel verlichting komt. Lokaal kunnen er middagbuien met onweer ontstaan in berggebieden van het noorden en oosten, maar die brengen geen structurele daling van de temperaturen mee.

Voor wie nu in Spanje is of binnenkort komt: de adviezen van de AEMET zijn helder. Vermijd fysieke inspanning tijdens de heetste uren, ruwweg tussen twaalf en acht uur ’s avonds. Drink voldoende water, zelfs als je geen dorst hebt. Sluit overdag gordijnen en luiken en gooi ze ’s nachts open zodra de buitentemperatuur daalt. Dat laatste klinkt logisch, maar in een noche tropical blijft die daling lang uit.

Is dit het nieuwe normaal?

De vraag die steeds luider klinkt, is of dit soort hittegolven in mei structureel worden. Uit een eerder artikel van SpanjeVandaag over het recordaantal tropennachten in juni 2025 bleek al dat Spanje vorig jaar een ongekend aantal van dit soort warme nachten beleefde. De AEMET wijst consequent op klimaatverandering als onderliggende factor: hittegolven komen vaker voor, zijn heviger en duren langer.

De 19-jarige weeranalist Jorge Rey voorspelde deze week nog een extreem hete zomer voor 2026, met de eerste officiële hittegolf al begin juli. Als de huidige temperaturen in mei al een voorbode zijn, belooft het een lange en snikhete zomer te worden.

Voor Nederlanders en Belgen die de komende weken naar Spanje reizen of er al wonen: reken er niet op dat het ’s nachts merkbaar afkoelt. Een ventilator is voor veel mensen geen overbodige luxe meer, maar een noodzaak.