Oud-premier José Luis Rodríguez Zapatero wordt in een 4.000 pagina’s tellend justitieel dossier beschuldigd van het leiden van een crimineel netwerk dat publiek geld witwaste via zijn eigen familie en politieke sabotage pleegde.

Het had jarenlang de schijn van losse schandalen: de omstreden redding van luchtvaartmaatschappij Plus Ultra, de Koldo-zaak en juridische obstructie door PSOE-insiders. Maar het dossier dat nu circuleert bij de Audiencia Nacional (het nationale gerechtshof) trekt die losse draden samen tot één enkel netwerk, met Zapatero als de man aan het hoofd.

De UDEF (de eenheid voor economische en fiscale criminaliteit) schetst een hiërarchisch georganiseerde structuur. Zapatero bovenaan, zakenman Julio Martínez Martínez als zijn belangrijkste stroman, en een reeks figuren die het geld lieten verdwijnen via lege bedrijven en nepfacturen. In de WhatsApp-groep “DANILO-ESPAÑA” duiken aliassen als “Zorro”, “Z” en “ZZZZ” steeds op als de hoogste autoriteit. Onderzoekers schrijven die namen toe aan de oud-premier zelf.

Wie is ‘Zorro’ in de WhatsApp-groep?

Zapatero presenteerde zichzelf altijd als de man van de dialoog, de gematigde sociaaldemocraat. Dat imago botst hard met wat de onderzoekers nu beschrijven. Volgens het dossier stuurde hij persoonlijk lijsten met cliënten door naar zijn stroman, via bestanden als “LISTA AR OK.xlsx”. De formele dekking voor betalingen werd verzorgd door zijn eigen secretaresse, María Gertrudis Alcázar Jiménez.

Tijdens een inval in zijn kantoor troffen agenten een kluis aan met zestien kavels juwelen, gouden horloges en zeventien agenda’s. In onderschepte berichten tussen directieleden van Plus Ultra valt de zin te lezen: “Zapatero manda aquí” of Zapatero zwaait hier de scepter. Overigens zegt Zapatero zelf dat de juwelen erfstukken zijn van zijn overleden moeder.

Hoe vloeide het geld naar zijn dochters?

De kern van de financiële constructie draaide om een bedrijf zonder reële activiteit: Inteligencia Prospectiva. Tussen 2020 en 2025 verschoof dit bedrijf 2,6 miljoen euro, afkomstig uit de 53 miljoen euro aan staatssteun die Plus Ultra ontving tijdens de coronapandemie. Van daaruit ging het geld naar Análisis Relevante (eigendom van stroman Martínez) en vervolgens naar de familie:

• 490.780 euro op de gezamenlijke bankrekening van Zapatero en zijn vrouw Sonsoles Espinosa
• 561.440 euro naar What the Fav, het reclamebureau van zijn dochters Laura en Alba

De rechter concludeert dat de dochters “geen eigen technische waarde” toevoegden aan de dure adviesrapporten die zij factureerden. De eigenlijke auteur was een oud-medewerker van de CNI (de Spaanse geheime dienst). What the Fav past slechts de opmaak aan. Een “artificiële structuur”, aldus de rechter, om de politieke invloed van hun vader te verzilveren.

Wat deed Leire Díez als ‘loodgieter’ van de PSOE?

Terwijl het geld circuleerde, was er een parallelle operatie gaande: juridische sabotage. Leire Díez fungeerde volgens het dossier als de fontanera (loodgieter) van de partij. Haar taak was het dwarsbomen van lopende onderzoeken en het zwartmaken van lastige agenten, zoals luitenant-kolonel Antonio Balas.

De timing van een sleutelbijeenkomst is veelzeggend. In april 2024, exact tijdens de beruchte “vijf dagen van reflectie” van premier Pedro Sánchez — de periode waarin hij aankondigde te overwegen af te treden — vond er in Ferraz (het PSOE-partijhoofdkwartier) een vergadering plaats. Santos Cerdán en Juan Manuel Serrano waren aanwezig. De uitkomst: een strategie om juridische fronten te neutraliseren.

Voor deze diensten werd 180.000 euro aan partijfondsen ingezet, waarvan 4.000 euro per maand rechtstreeks naar Díez vloeide. Zelfs het omkopen van getuigen maakte deel uit van de tactiek. In onderschepte berichten van Díez’ vertrouwelingen valt over getuige Carmen Pano te lezen: “Deze is te koop. We moeten weten hoe we haar moeten kopen.” De PSOE heeft al langer te maken met beschuldigingen van corruptie, maar aantijgingen van actieve getuigenobstructie zijn van een andere orde.

Hoe verbindt dit dossier zich met eerdere schandalen?

Het dossier-Zapatero fungeert als scharnierpunt tussen verschillende zaken. Zakenman Víctor de Aldama, eerder centraal figuur in het Delcygate-schandaal rond de illegale aankomst van de Venezolaanse vicepresident Delcy Rodríguez, duikt opnieuw op als verbindingsschakel tussen Ferraz en de illegale netwerken.

De verdedigingsstrategie van het netwerk was ingenieus: als de brandstoffraude-zaak wegens procedurefouten zou worden vernietigd, zouden de Koldo-zaak en de dossiers rond Aldama automatisch meevallen. Een domino-effect als juridische exitstrategie.

Op 28 mei 2026 doorzoekt de UCO (het rechercheteam van de Guardia Civil) gedurende dertien uur het hoofdkwartier van de PSOE aan de Calle Ferraz in Madrid. Beslag gelegd op de volledige digitale communicatie en boekhouding van 2024 en 2025. Onder de doelwitten: de e-mailaccounts van Santos Cerdán en de huidige partijmanager Ana María Fuentes, die de zogeheten “mendace facturen” (valse facturen) zou hebben goedgekeurd. Ex-PSOE-topman Cerdán zit al vast wegens corruptie en het risico op bewijsvernietiging.

Bij dit hele schandaal komt ook een Nederlander in strafrechtelijke dossiers voor. Een zakenman woonachtig op Mallorca staat volgens de Spaanse media centraal in het groeiende Plus Ultra-schandaal, nadat Spaanse anticorruptieonderzoekers hem aanwijzen als sleutelfiguur in een internationaal witwasnetwerk met vertakkingen in Spanje, Zwitserland en Venezuela.