Oudejaarsavond en Nieuwjaarsdag in Spanje worden zo gevierd

Elke cultuur kent zijn eigen gebruiken, en de Spaanse cultuur is rijk aan tradities, vooral tijdens Oud en Nieuw en de viering van het nieuwe jaar. In een ander artikel wordt het verhaal van de twaalf druiven besproken, maar de Spaanse gewoonten met Oudejaarsavond en Nieuwjaarsdag zijn meer dan alleen deze druiven. Hier volgt een beschrijving van wat je kunt verwachten als je op vakantie bent in Spanje of er woont.

Oud-op-nieuw ‘campanadas’ viering

Het is vaak gebruikelijk om, net als in Nederland en België, met vrienden of familie samen te komen om Oud en Nieuw te vieren. Gewoonlijk worden er gezellige diners georganiseerd, zowel thuis als in een restaurant, gevolgd door feesten en dansen. Wanneer men Oud en Nieuw thuis viert met een maaltijd, staat de televisie meestal aan waarop speciale uitzendingen te zien zijn met muziek, dans en theater. Om middernacht wordt er live verslag gedaan van de vieringen vanaf de Puerta del Sol in het hart van Madrid.

Op het plein van Puerta del Sol verzamelen zich duizenden mensen die vaak verkleed zijn of versierd met feestaccessoires zoals hoedjes, roltongen, trompetten en maskers om het nieuwe jaar te verwelkomen. Het is een traditie dat de bal boven de klok van het gemeentehuis in Madrid naar beneden komt, waarna enkele tonen klinken en vervolgens de daadwerkelijke twaalf slagen van de klok volgen. Dit festijn staat bekend als “las 12 campanadas”.

Wanneer men Oud en Nieuw viert thuis of in een bar, restaurant of hotel, is het gebruikelijk om te genieten van een speciaal (vaak duurder) feestmaal, waarbij ook gedanst wordt op livemuziek. Daarnaast ontvangt men vaak een feestpakket, de zogenaamde “cotillón”, dat bestaat uit confetti, slingers, hoedjes, fluitjes en trompetten. Deze cotillons zijn ook verkrijgbaar in supermarkten (en bij Chinese winkels), zodat je ze mee naar huis kunt nemen.

Daarnaast vieren de Spanjaarden eigenlijk twee Oud en Nieuw vieringen: die op het vaste land en die op de Canarische Eilanden, die een uur later plaatsvinden. Ook deze viering van Oud en Nieuw wordt meestal op televisie uitgezonden, vaak vanuit Maspalomas in Gran Canaria.

De twaalf druiven klokslag twaalf uur

Op de laatste avond van het jaar, oudejaarsavond, viert heel Spanje een bijzondere traditie: iedereen eet achtereenvolgens twaalf druiven, waarbij men bij elke klokslag om middernacht één druif consumeert. Dit is de Spaanse manier om het nieuwe jaar te verwelkomen. Volgens de traditie staat degenen die hun druiven op tijd weten te eten een jaar vol voorspoed en geluk te wachten.

Naast het eten van de twaalf druiven, wordt er ook genoten van Spaanse Cava om ze door te spoelen. Daarnaast zijn er nog andere gebruiken die een gelukkig en voorspoedig jaar zouden moeten waarborgen, zoals het dragen van rood ondergoed, geld in je schoenen stoppen en koffers meenemen, zodat je zeker weet dat je komend jaar op vakantie gaat.

Vuurwerk

In Spanje is het niet gebruikelijk om vuurwerk af te steken ter gelegenheid van de jaarwisseling. Hoewel dit de laatste jaren steeds vaker gebeurt, beschouwen de Spanjaarden het niet als een standaardtraditie. Dit is eigenlijk opmerkelijk, aangezien bij bijna elk feest in het land er wel een vuurwerkshow plaatsvindt, die “fuegos artificiales” of “castillo de fuegos artificiales” wordt genoemd.

En dan, na oud en nieuw?

Oud en nieuw is voorbij en het nieuwe jaar is begonnen. Voor de Spanjaarden betekent dit echter niet dat de festiviteiten stoppen. Op nieuwjaarsdag komen Spaanse families vaak samen om gezamenlijk de eerste maaltijd van het jaar te delen. Daarnaast vieren ze ook het Driekoningenfeest, waarbij kinderen cadeaus ontvangen en optochten plaatsvinden, ouders deelnemen aan een speciale Driekoningenloterij, en koopjesjagers profiteren van winterkortingen.

Nieuwjaarsduik

Op 1 januari worden er, net als in Nederland, op veel plekken Nieuwjaarsduiken georganiseerd. Het idee is dat mensen de zee induiken om het nieuwe jaar met een geluksmoment te beginnen. De zee kan op veel locaties in Spanje wel wat aangenamer zijn dan de Noordzee, vooral als je aan het begin van het jaar op de Canarische Eilanden bent. De Spaanse Nieuwjaarsduik vindt plaats in diverse steden langs de Middellandse Zeekust, zoals de Costa Brava, Barcelona, Costa Dorada, Costa Blanca en Costa del Sol, maar ook aan de Atlantische Oceaan en op de Balearen.

Driekoningen ‘cabalgata’ op 5 januari

El Día de Reyes wordt in Spanje nog steeds op grote schaal gevierd, met onder andere indrukwekkende optochten op 5 januari en de uitwisseling van cadeaus op 6 januari. Op deze avond is het gebruikelijk om een van de grote optochten, genaamd “Cabalgata de los Reyes”, bij te wonen. Tijdens deze kleurrijke parades zijn aangeklede deelnemers en zelfs dieren zoals kamelen te zien, vooral in grotere steden als Madrid en Barcelona. Natuurlijk zijn ook de Drie Koningen Melchior, Gaspar en Baltasar aanwezig; zij gooien snoep naar de kinderen vanaf hun praalwagens (waarbij sommige kinderen dit soms met open paraplu’s proberen op te vangen en snel in plastic zakjes stoppen).

In bepaalde steden arriveren de Driekoningen eerst per boot voordat de optocht van start gaat, die vaak eindigt met een spectaculaire vuurwerkshow. Het is gebruikelijk dat kinderen afscheid nemen van de Driekoningen en hun verlanglijstjes overhandigen. De meest beroemde cabalgata van Spanje vindt jaarlijks plaats in Alcoi, gelegen in de provincie Alicante.

Driekoningen cadeaus op 6 januari

Na al deze festiviteiten op 5 januari is het op 6 januari eindelijk tijd voor de cadeaus die aan de kinderen worden aangeboden. Tja, aangeboden… ’s Ochtends rennen de kinderen naar de kerstboom, waaronder zich de geschenken bevinden, hopelijk met daarop wat ze op hun verlanglijstjes hebben gezet. Op dat moment is er geen houden meer aan; de pakjes worden opengetrokken en je ziet enkel blije gezichten.

Direct daarna is het heel gebruikelijk om kinderen op straat te zien die, onder het toeziend oog van hun ouders, hun nieuwe fietsen, stepjes, op afstand bestuurbare auto’s, voetballen en meer uitproberen. Op deze dag is het ook een traditie dat je afval naast de vuilcontainers ziet liggen, en vaak helaas niet in de containers zelf.

Roscón de Reyes

Tijdens de Driekoningen festiviteiten is het gebruikelijk om te genieten van een Roscón de Reyes, een ronde taart die vaak gevuld is met slagroom en waarin twee verborgen cadeautjes zijn verstopt. Het eerste cadeautje is een figuurtje; als je deze in jouw stukje taart vindt, ben jij op die dag koning of koningin. Vind je echter het andere geschenk in jouw portie, dan ben je verplicht om volgend jaar de Roscón de Reyes aan te schaffen.

Driekoningen loterij ‘el niño’

Slechts twee weken geleden werd in Spanje de “el gordo” loterij gevierd op 22 december, ook wel bekend als de grote kerstloterij. Met Driekoningen krijgen mensen nog een kans om te winnen. Op 6 januari vindt namelijk de “el niño” of de kleine loterij plaats. Hoewel de prijzenpot bij deze loterij kleiner is dan die van de kerstlotterij, worden er nog steeds meer dan 630 miljoen euro aan prijzen uitgereikt. Een leuke manier om het nieuwe jaar te beginnen!

Winterkortingen

Nu de kerstdagen voorbij zijn, zijn de festiviteiten na 6 januari ten einde. Voor velen begint het plezier echter pas met de traditionele winteruitverkoop op de dag na Driekoningen. Op 7 januari staan er traditiegetrouw lange rijen voor de deuren van warenhuizen zoals El Corte Inglés en andere winkels, waar iedereen zo snel mogelijk naar binnen wil om als eerste kleding, schoenen en meer te kopen tegen prijzen die soms wel tot 70% verlaagd zijn. Deze winterkortingen lopen echter door tot eind maart in bepaalde delen van het land, dus er is voldoende tijd om te winkelen.