De gemiddelde Spanjaard gaat inmiddels pas met 65,2 jaar met pensioen. Dat lijkt op het eerste gezicht een kleine verschuiving, maar voor Spanje is het een duidelijke breuk met de jaren waarin veel werknemers nog vóór hun 65e afscheid namen van de arbeidsmarkt. De cijfers over april 2026 laten zien dat de effectieve pensioenleeftijd verder oploopt. In 2019 lag die nog op 64,4 jaar. In zeven jaar tijd is er dus bijna een volledig werkjaar bijgekomen. Dat komt niet alleen door strengere regels, maar ook doordat meer mensen bewust kiezen om langer door te werken.

De wettelijke pensioenleeftijd in Spanje ligt in 2026 op 66 jaar en 10 maanden voor werknemers die minder dan 38 jaar en 3 maanden hebben bijgedragen aan de Seguridad Social. Wie wél aan die bijdrageperiode komt, kan nog steeds op 65-jarige leeftijd met volledig pensioen stoppen. Vanaf 2027 eindigt de overgangsperiode van de pensioenhervorming: dan wordt 67 jaar de standaardleeftijd, behalve voor mensen met een lange loopbaan.

Opvallend is vooral de groei van de zogeheten jubilación demorada, de vrijwillig uitgestelde pensionering. In het eerste kwartaal van 2026 registreerde Spanje 96.612 nieuwe pensioeninstromers. Daarvan koos 12,7 procent ervoor om later met pensioen te gaan dan strikt noodzakelijk was. Dat is bijna twee procentpunt meer dan eind 2025 en ruim boven het niveau van 2019.

De verklaring ligt voor een groot deel bij de financiële prikkels die Spanje sinds 2022 inzet. Wie langer doorwerkt, kan een hogere pensioenuitkering krijgen of kiezen voor andere vormen van compensatie. Tegelijk zijn de regels rond vervroegd pensioen minder aantrekkelijk gemaakt. De boodschap is duidelijk: stoppen mag, maar doorwerken loont meer dan vroeger.

Toch zegt het gemiddelde van 65,2 jaar niet alles. Voor ambtenaren, zelfstandigen, werknemers met zware beroepen en mensen met onregelmatige loopbanen ziet de werkelijkheid er anders uit. Spanje heeft bovendien een groot probleem met werkloosheid onder 55-plussers. Wie op latere leeftijd zijn baan verliest, heeft vaak weinig ruimte om zelf te kiezen wanneer hij met pensioen gaat.

Voor Nederlandse en Belgische lezers is vooral de richting interessant. Spanje schuift, net als veel andere Europese landen, de pensioenleeftijd omhoog, omdat de bevolking vergrijst en de babyboomgeneratie massaal richting pensioen gaat. Maar Spanje kiest daarbij niet alleen voor dwang via de wet. Het probeert ook gedrag te sturen met beloningen.

De grote vraag is of die aanpak eerlijk uitpakt. Een kantoormedewerker kan makkelijker een paar jaar extra blijven werken dan iemand in de bouw, de horeca of de zorg. Daardoor kan dezelfde pensioenregel in de praktijk heel verschillend voelen. Het Spaanse systeem laat zien dat de discussie niet alleen over leeftijd gaat, maar vooral over de vraag wie gezond, zeker en met voldoende inkomen het einde van zijn loopbaan haalt.