Drie passagiers zijn overleden na een uitbraak op de MV Hondius, een expeditiecruiseschip dat vanuit Ushuaia in Argentinië via de Atlantische Oceaan onderweg was naar Kaapverdië en daarna richting de Canarische Eilanden zou varen. De Wereldgezondheidsorganisatie bevestigt één geval van hantavirus en onderzoekt vijf andere verdachte gevallen.

Het nieuws komt op een moment waarop de cruisewereld in Spanje weer op volle toeren draait. In havens als Las Palmas, Santa Cruz de Tenerife en Málaga staan de bussen ’s ochtends vroeg al klaar, terwijl passagiers met zonnehoeden en rugzakken de kade aflopen alsof de zee geen geheimen kent. Maar aan boord van de MV Hondius sloeg de sfeer om. Volgens berichtgeving in Infobae en internationale persbureaus bevonden zich ongeveer 170 passagiers en 70 bemanningsleden op het schip, dat vanuit het uiterste zuiden van Argentinië richting Kaapverdië voer. De route liep langs afgelegen Atlantische gebieden, waaronder Sint-Helena, ver van de grote ziekenhuizen en vaste noodstructuren aan wal.

Eén man van 70 jaar werd ziek tijdens de reis en overleed aan boord. Zijn lichaam werd van boord gehaald op Sint-Helena, een Brits overzees gebied in de zuidelijke Atlantische Oceaan. Zijn 69-jarige vrouw werd later in kritieke toestand geëvacueerd naar Zuid-Afrika, waar zij in een ziekenhuis in Johannesburg overleed. Een derde passagier stierf eveneens, terwijl een Britse man van 69 jaar op de intensive care in Zuid-Afrika ligt. Volgens Reuters bevestigde het Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken dat twee Nederlandse passagiers zijn overleden.

Dat maakt deze zaak ook voor Nederland pijnlijk dichtbij.

De Wereldgezondheidsorganisatie is voorzichtig over een hantavirus. Er is één bevestigde besmetting en vijf andere gevallen worden onderzocht. Zuid-Afrikaanse gezondheidsautoriteiten vonden een ernstige luchtwegaandoening bij passagiers, wat leidde tot evacuaties, testen en overleg tussen de betrokken landen. De WHO werkt samen met nationale gezondheidsdiensten en de rederij om twee passagiers met symptomen medisch te evacueren en bekijkt het risico voor de overige passagiers aan boord.

Hantavirus is geen klassiek cruiseschipvirus zoals norovirus. De besmetting gebeurt meestal door contact met urine, uitwerpselen of speeksel van besmette knaagdieren, of met stof waarin deze resten zitten. Het virus kan ernstige longklachten bij mensen veroorzaken en soms snel verergeren. De WHO meldt dat overdracht van mens op mens zeldzaam is. Dit maakt het onderzoek moeilijk: op een schip zitten passagiers dicht op elkaar, maar de oorsprong kan ook vóór inscheping, tijdens een excursie of op een afgelegen tussenstop hebben plaatsgevonden.

De MV Hondius is geen doorsnee vakantieschip met glijbanen en cocktailshows. Het schip van Oceanwide Expeditions is gebouwd voor poolexpedities en vaart routes die juist aantrekkelijk zijn omdat ze ruig, stil en afgelegen zijn. Dat is de charme van zulke reizen, maar ook het risico.

Voor Spanje is vooral de geplande koers richting de Canarische Eilanden relevant.

Wanneer een schip met een gezondheidsincident nabij Spaanse wateren of een haven komt, neemt Sanidad Exterior, de gezondheidsdienst van het Spaanse ministerie van Volksgezondheid, het over. Dit betekent dat havenautoriteiten, gezondheidsinspecteurs en de rederij informatie moeten delen over zieke mensen, mogelijke besmettingsroutes en genomen maatregelen aan boord. Op de Canarische Eilanden zijn ze gewend aan internationale scheepvaart en noodoproepen op zee. Een mogelijke hantavirusuitbraak op een expeditiecruise tussen continenten is echter zeer ongewoon.

De rederij heeft volgens Infobae nog geen publieke reactie gegeven.

Het zwijgen valt op, want moderne cruisepassagiers verwachten snelle uitleg bij incidenten, zelfs als niet alles bekend is. In Spanje is dit ook zo bij calamiteiten in toeristische gebieden: lokale autoriteiten communiceren vaak sneller dan bedrijven, omdat rust in havens, hotels en luchthavens belangrijk is. Voor Nederlandse en Belgische reizigers speelt nog iets mee. Expeditiecruises worden gepresenteerd als gecontroleerde avonturen, met natuur, comfort en deskundige begeleiding. Deze uitbraak laat zien dat avontuur op afgelegen zeeën nooit volledig te beheersen is.