Groundhog Day op 2 februari: van Amerikaanse traditie naar Spaanse marmot

Elk jaar op 2 februari vieren de VS en Canada ‘Groundhog Day‘, een traditie waarbij een bosmarmot, ook wel groundhog genoemd, voorspelt hoe lang de winter nog aanhoudt. Volgens de folklore, als de groundhog zijn schaduw waarneemt wanneer hij uit zijn hol komt, gaat hij terug naar binnen en duurt de winter nog zes weken. Ziet hij echter zijn schaduw niet, dan blijft hij buiten en betekent dit dat er een vroege lente in aantocht is.

Deze traditie heeft zijn oorsprong in het christelijke feest ‘Maria-Lichtmis‘ (Candlemas Day), dat halverwege de winter wordt gevierd. Duitse immigranten introduceerden dit gebruik in Pennsylvania, waar ze de Europese das vervingen door de Amerikaanse groundhog voor hun weersvoorspellingen.

In Spanje is ‘Día de la Marmota‘ geen wijdverspreide traditie. Desondanks zijn er enkele verwijzingen naar de marmot binnen de Spaanse cultuur. Sinds 2014 wordt in Sevilla het ‘Groundhog Day Festival‘ georganiseerd. Dit muziekfestival, geïnspireerd door de film met Bill Murray, viert het einde van de winter met optredens van verschillende bands in het Centro Andaluz de Arte Contemporáneo. Jaarlijks trekt het festival duizenden bezoekers en vindt het meestal begin februari plaats.

Hoewel de fauna in Spanje geen groundhogs omvat, is er wel een eigen soort marmot: de Alpenmarmot (Marmota marmota). Deze soort werd in de jaren veertig en vijftig van de vorige eeuw geïntroduceerd in de Pyreneeën en heeft sindsdien zijn weg gevonden naar bergachtige gebieden. De Alpenmarmot gaat in winterslaap en komt in het voorjaar weer tevoorschijn, maar er bestaat geen Spaanse traditie die vergelijkbaar is met ‘Groundhog Day‘.

De film ‘Groundhog Day‘ uit 1993, waarin een weerman dezelfde dag steeds opnieuw meemaakt, heeft wereldwijd aandacht gevestigd op deze Amerikaanse traditie. In Spanje is de film bekend onder de titel ‘Atrapado en el tiempo‘ en heeft het idee van een herhalende dag geïntroduceerd in de populaire cultuur. Ondanks de populariteit van de film heeft dit niet geleid tot een brede acceptatie van de bijbehorende traditie in Spanje.

In Canada wordt ‘Groundhog Day‘ eveneens gevierd, met als meest bekende groundhog ‘Wiarton Willie’ uit Ontario. Op 2 februari wordt, net zoals in de VS, geobserveerd of de groundhog zijn schaduw ziet om te bepalen of de winter nog zes weken doorgaat of dat de lente eerder begint. Deze traditie vertoont overeenkomsten met die in de VS, maar heeft ook unieke lokale gebruiken en festiviteiten.

Hoewel ‘Groundhog Day‘ geen traditionele festiviteit in Spanje is, zijn er wel enkele culturele en natuurlijke verbanden met de marmot. Of je nu de Amerikaanse traditie viert of simpelweg van de natuur geniet, 2 februari biedt een gelegenheid om stil te staan bij de winter en de aanstaande lente.