Kanker is in Spanje voor het eerst de belangrijkste doodsoorzaak. Long- en darmkanker eisen de meeste levens, een beeld dat ook in Nederland en België opdoemt.

Voor het eerst sinds er cijfers worden bijgehouden, staat kanker bovenaan de Spaanse sterftelijst. In 2024 overleden in Spanje 436.118 mensen. Daarvan stierven er 115.578 aan een vorm van kanker, tegenover 113.620 aan hart- en vaatziekten. Het verschil is klein, maar de richting is duidelijk.

Die omslag tekende zich al langer af. De sterfte aan kanker is sinds 1980 bijna verdubbeld, terwijl het aantal doden door hartproblemen langzaam daalt. In de bredere ranglijst van doodsoorzaken stonden tumoren al jaren hoog, en nu nemen ze definitief de koppositie over.

De cijfers komen uit het rapport Las cifras del cáncer en España 2026 (De cijfers van kanker in Spanje 2026), opgesteld door de Sociedad Española de Oncología Médica (SEOM, de Spaanse vereniging voor medische oncologie). Het Spaanse nieuwsmedium La Razón bracht de sterftecijfers van het Instituto Nacional de Estadística (INE, het bureau voor de statistiek) opnieuw onder de aandacht. Waar beide oorzaken vorig jaar nog vrijwel gelijk lagen, wint kanker dit keer het pleit.

Welke kankersoorten zijn het dodelijkst?

Longkanker is veruit de grootste boosdoener, met 23.297 sterfgevallen in 2024. Daarna volgen darmkanker (10.451), alvleesklierkanker (8.392), borstkanker (6.659) en prostaatkanker (5.967). Bij mannen blijft longkanker de dodelijkste vorm met 16.606 doden, voor prostaat- en darmkanker.

Bij vrouwen gebeurde iets opvallends. Longkanker (6.691 doden) haalde voor het eerst borstkanker (6.563) in als belangrijkste kankerdoodsoorzaak. Artsen wijten dat aan het feit dat vrouwen later massaal begonnen te roken dan mannen, waardoor de gevolgen pas nu zichtbaar worden. Over waarom zoveel Spanjaarden blijven roken maakt de gezondheidssector zich al jaren zorgen, want ongeveer een vijfde van de bevolking steekt dagelijks een sigaret op.

Krijgen mannen en vrouwen dezelfde diagnose?

Niet helemaal. Bij mannen is kanker inmiddels de belangrijkste doodsoorzaak met 67.790 sterfgevallen, ruim boven hart- en vaatziekten. Bij vrouwen blijven hartproblemen nog wel de eerste oorzaak, met kanker (47.788 doden) op de tweede plaats.

Het aantal nieuwe diagnoses blijft ondertussen stijgen. Voor dit jaar verwachten deskundigen ruim 301.000 nieuwe kankergevallen, een record. Tegelijk is er goed nieuws: vijf jaar na de diagnose leeft nog 57 procent van de mannen en 65 procent van de vrouwen. Die overlevingskansen zijn in veertig jaar verdubbeld.

Hoe zit dat in Nederland en België?

Voor Nederlandse en Belgische lezers is het beeld herkenbaar. In Nederland is kanker al sinds 2007 de belangrijkste doodsoorzaak. Van de 172.165 overlijdens in 2024 kwam 28 procent door een tumor (47.473 gevallen) en 22 procent door hart- en vaatziekten (38.089). De Nederlandse kankersterfte ligt zelfs boven het EU-gemiddelde, terwijl de hartsterfte juist laag is.

In België ligt de verhouding nipter. Volgens statistiekbureau Statbel stierven daar in 2023 27.337 mensen aan kanker en 26.064 aan hart- en vaatziekten. Net als in Spanje is kanker bij mannen de eerste doodsoorzaak, terwijl bij vrouwen hart- en vaatziekten nog bovenaan staan. De omslag voltrok zich er bij mannen al in 2014 en bij vrouwen rond 2020.

Drie landen, eenzelfde patroon. De vergrijzing speelt overal een rol, net als leefstijl, met tabak, alcohol, overgewicht en te weinig beweging als bekende boosdoeners. Voor wie het levenseinde van een andere kant bekijkt, blijft ook de Spaanse euthanasiepraktijk een gevoelig onderwerp, met cijfers die ver achterblijven bij Nederland en België.