22 Europese regeringsleiders noemen de Spaanse regularisatie van migranten een “aanzuigfactor” achter de crisis in Ceuta. Ze koppelen dat aan een uitspraak van het Tribunal Supremo en eisen een dringend Europees overleg.

De brief is ondertekend door onder meer Italië, Duitsland, Oostenrijk, Nederland, België en Polen, gericht aan Raadsvoorzitter António Costa, Commissievoorzitter Ursula von der Leyen en de Ierse premier Micheál Martin. Aanleiding is de golf migranten die de afgelopen dagen bij Ceuta de grens overstak, kort nadat het Spaanse Hooggerechtshof een deel van het vreemdelingenreglement schrapte dat de zorgplicht voor onbegeleide minderjarigen regelde.

De 22 landen willen een spoedvideoconferentie van EU-ministers van Binnenlandse Zaken en dreigen met het “versterken of herinvoeren” van tijdelijke binnengrenscontroles. Ze prijzen tegelijk de samenwerking tussen Spanje en Marokko, die eerder al afspraken maakten om illegaal binnengekomen migranten sneller terug te sturen, en spreken de hoop uit dat de situatie snel weer “volledig onder controle” komt.

Klopt het dat de regularisatie de crisis veroorzaakt?

Het nieuwsmedium 20minutos meldt dat de brief de regularización (regularisatie) noemt zonder in te gaan op wie er daadwerkelijk van profiteert. Uit cijfers van de Fundación para la Ciudadanía Global blijkt dat negen van de tien vergunningen naar Latijns-Amerikanen gingen, vooral Colombianen, Peruanen en Hondurezen. Marokkanen namen nog geen 3 procent voor hun rekening. De meesten van hen zaten al maanden of jaren in Spanje, kwamen niet zwemmend over een grens, maar per vliegtuig met een toeristenvisum dat afliep.

Bovendien gelden voor de regularisatie strenge voorwaarden: aanvragers moeten aantonen dat ze al vóór 1 januari 2026 in Spanje verbleven, minstens vijf maanden onafgebroken, en geen strafblad hebben. Dat staat haaks op het profiel van de jonge Marokkaanse mannen die nu, in de zomer van 2026, voor het eerst zwemmend de grens bij Ceuta oversteken. Zij zouden hoe dan ook niet in aanmerking komen voor de regeling waar de 22 landen naar wijzen.

Wat zegt het Spaanse Hooggerechtshof erover?

Het Tribunal Supremo (Hooggerechtshof) wees eerder dit jaar al pogingen af om de regularisatie te bevriezen, na klachten van Vox en de regio Madrid. De rechters noemden de maatregel destijds een kwestie van publiek belang die verder gaat dan een economische afweging. Minister Albares noemde de koppeling die Italië nu maakt tussen regularisatie en de Ceuta-crisis dan ook “ongepast voor een bevriende partner”, en benadrukte dat beide zaken juridisch los van elkaar staan.

Hoe reageert Spanje zelf op de crisis?

Madrid stuurde inmiddels extra legereenheden naar Ceuta na tientallen doden en duizenden aankomsten in enkele dagen tijd. Premier Sánchez noemde de gebeurtenissen een schending van de territoriale integriteit, terwijl Italië en Finland openlijk overwegen Spanje uit het Schengengebied te zetten, iets wat juridisch overigens niet zomaar kan.

Wat merken Nederlanders en Belgen hiervan?

Ceuta ligt ver van de gangbare vakantieroutes in Zuid-Spanje, dus wie er op vakantie is of woont, merkt weinig van de crisis zelf. Wel voedt de discussie het bredere migratiedebat in Spanje, een thema dat de komende maanden ongetwijfeld vaker terugkeert in de Spaanse pers en politiek, ook richting regio’s waar Vox en PP samenwerken.

De brief van de 22 landen laat zien hoe snel een nationale maatregel als politiek wapen wordt ingezet in een Europese crisis, ook als de feiten die koppeling niet ondersteunen. Voorlopig blijft het bij een dreigbrief en een videoconferentie-verzoek, terwijl in Ceuta zelf de opvangcentra overvol blijven en het dodental oploopt.