Nederland is sinds 1 januari 2026 begonnen met een ingrijpende hervorming van het pensioenstelsel. Het land neemt afscheid van het systeem waarin gepensioneerden recht hadden op een grotendeels vast en gegarandeerd pensioenbedrag. In plaats daarvan hangt de uiteindelijke uitkering voortaan af van de ingelegde premies en de resultaten op de financiële markten, waardoor pensioenen kunnen stijgen, maar ook dalen.
Met deze stap verandert Nederland het grootste pensioenstelsel van Europa fundamenteel. De hervorming is vastgelegd in de Wet toekomst pensioenen, die al in 2023 werd goedgekeurd. Pensioenfondsen en werkgevers kregen meerdere jaren de tijd om zich voor te bereiden op deze overgang.
De reden voor de hervorming ligt vooral bij jaren van lage rentes, snelle vergrijzing en een arbeidsmarkt waarin mensen vaker van baan wisselen. Het oude systeem werd daardoor steeds moeilijker betaalbaar en zorgde volgens beleidsmakers voor spanningen tussen jongere en oudere generaties.
Begin 2026 telt Nederland ongeveer 3,7 miljoen AOW-gerechtigden. Ter vergelijking: België heeft rond dezelfde periode circa 2,6 miljoen wettelijke gepensioneerden, terwijl Spanje met ongeveer 10 miljoen pensioenontvangers veruit het grootste aantal gepensioneerden heeft van de drie landen.
In Spanje werkt het pensioenstelsel fundamenteel anders dan in Nederland. Daar gaat het om een omslagstelsel waarbij de huidige werkenden via sociale premies direct betalen voor de pensioenen van de huidige gepensioneerden. De hoogte van het pensioen is gebaseerd op het arbeidsverleden en de lonen uit de laatste werkjaren, met een wettelijk vastgestelde uitkering als uitgangspunt.
Het grote verschil met Nederland is dat Spanje nauwelijks werkt met grote belegde pensioenfondsen of individuele pensioenpotten. Nederland beheert bijna twee biljoen euro aan pensioenvermogen dat actief wordt belegd, terwijl het Spaanse systeem sterk afhankelijk is van de verhouding tussen werkenden en gepensioneerden en van de overheidsfinanciën.
In het nieuwe Nederlandse stelsel bouwt elke werknemer pensioen op via een persoonlijk vermogen binnen een collectief fonds. Er worden geen vaste pensioenbedragen meer beloofd. Gaat het economisch goed, dan kan het pensioen stijgen. Gaat het slecht, dan kan het pensioen dalen. Naarmate iemand ouder wordt, worden de beleggingen automatisch voorzichtiger om grote schokken te beperken.
Spanje kiest voorlopig juist voor zekerheid. De overheid verhoogt de pensioenen jaarlijks op basis van de inflatie en heeft recent de sociale premies verhoogd om het systeem betaalbaar te houden. Die zekerheid legt echter steeds meer druk op de staatsbegroting door de snelle vergrijzing.
Nederlandse pensioenfondsen hebben tot uiterlijk 2028 de tijd om volledig over te stappen op het nieuwe systeem. De hervorming heeft niet alleen gevolgen voor toekomstige gepensioneerden, maar ook voor de financiële markten, omdat pensioenfondsen hun beleggingsstrategie aanpassen.
Español
English
Deutsch
Français
Português
Italiano