Vragen en antwoorden over de regularisatie van migranten in Spanje

De recente aankondiging van de Spaanse overheid met betrekking tot de buitengewone regularisatie van migranten heeft een aantal vragen opgeworpen. Ongeveer 500.000 personen in een irreguliere status zouden mogelijk kunnen profiteren van deze langverwachte kans, die een helder pad biedt naar legale verblijfsrechten in Spanje.

Tegen de algemene opvatting in betreft het niet voornamelijk Noord-Afrikanen, maar eerder Zuid-Amerikanen en Zuid-Aziaten die al geruime tijd in Spanje wonen en werken. Het betreft een tijdelijke regularisatie, niet een permanente status of nationalisatie. Bovendien is dit niet de eerste keer dat dergelijke maatregelen worden genomen, aangezien eerdere regeringen dit ook hebben uitgevoerd. Gezien de verspreiding van desinformatie willen we enkele veelgestelde vragen en antwoorden verduidelijken. Dat doen we aan de hand van de factcheckerswebsite Maldita.es.

Wat houdt de regularisatie in?

De buitengewone regularisatie is bedoeld voor migranten die vóór 31 december 2025 in een ongereguleerde status in Spanje verblijven en kunnen aantonen dat ze minstens vijf maanden continu in het land zijn verbleven vóór het indienen van hun aanvraag. Dit werd bevestigd door Elma Saiz, minister van Inclusie, Sociale Zekerheid en Migraties, tijdens een persconferentie op 27 januari. De officiële schattingen wijzen op ongeveer 500.000 potentiële beneficiënten.

Bovendien zullen ook minderjarige kinderen van deze migranten en degenen die een aanvraag voor internationale bescherming hebben ingediend vóór de gestelde datum, in aanmerking komen voor de regularisatie. Volgens een recent rapport van het analysecenrum Funcas waren er op 1 januari 2025 ongeveer 840.000 niet-EU-burgers in een illegale situatie in Spanje.

Eisen voor regularisatie

Om in aanmerking te komen voor de regularisatie, moeten migranten voldoen aan verschillende voorwaarden. Ze moeten hebben gewoond in Spanje voor de deadline van 31 december 2025 en kunnen een continu verblijf van minimaal vijf maanden aantonen op het moment van de aanvraag. Dit kan bewezen worden door middel van documenten zoals een huurovereenkomst, een medische afspraak of een rekening.

Daarnaast is het essentieel dat aanvragers geen strafblad hebben. Dit kan bevestigd worden met een uittreksel uit het strafregister of door middel van een verklaring waarin zij bevestigen geen strafbare feiten te hebben gepleegd. Personen met een lopend uitzettingsbevel komen niet in aanmerking voor deze regularisatie.

Saiz gaf aan dat aanvragen vanaf begin april 2026 ingediend kunnen worden, met een deadline tot 30 juni. Het beoordelen van de aanvragen zal naar verwachting niet langer dan drie maanden duren.

Verschil tussen regularisatie en nationalisatie

Het is belangrijk om het onderscheid tussen regularisatie en nationalisatie te begrijpen. Regularisatie is een administratief proces waarbij migranten met een ongereguleerde status een vergunning voor legaal verblijf kunnen verkrijgen. Deze vergunning kan aanvankelijk voor één jaar geldig zijn; gezinnen met minderjarigen kunnen vijf jaar legale status krijgen.

In tegenstelling tot regularisatie vereist nationalisatie, de procedure om het staatsburgerschap te verkrijgen, doorgaans minstens tien jaar legaal verblijf in Spanje, of twee jaar voor bepaalde ibero-Amerikaanse nationaliteiten. Aanvragers moeten ook twee examens afleggen aan het Instituut Cervantes, over de Spaanse taal en de cultuur en grondwet van het land.

Stemrecht voor geregulariseerde migranten

Regularisatie staat migranten niet automatisch toe om te stemmen. Alleen Spaanse staatsburgers hebben stemrecht bij algemene en regionale verkiezingen. Voor lokale verkiezingen hebben migranten stemrecht als zij legaal verblijven en afkomstig zijn uit landen met een wederzijds akkoord met Spanje. Bij de laatste gemeentelijke verkiezingen in 2023 konden onder anderen migranten uit Bolivia, Chili en Peru stemmen als zij vijf jaar in Spanje hadden verbleven.

Vorige regularisaties in Spanje

De buitengewone regularisatie van 2026 is niet de eerste in zijn soort in Spanje. Historisch gezien zijn er in de afgelopen decennia al zes eerdere regularisaties geweest. De eerste vond plaats in 1986 onder premier Felipe González (PSOE) en werd goedgekeurd in 1991 en 1996, met in totaal ongeveer 174.011 goedgekeurde aanvragen. Tijdens de regering van José Luis Rodríguez Zapatero (PSOE) vond er in 2005 een grotere regularisatie plaats, waarbij 576.506 mensen legale status kregen. Ook onder de regering van José Aznar (PP) werden in 2000 en 2001 ongeveer 500.000 mensen geregulariseerd.

Gevaar van deportatie

Verklaringen van de Spaanse wetgeving vereisen dat migranten die in aanmerking komen voor regularisatie, zich ervan bewust zijn dat zij kunnen worden uitgezet als zij een strafveroordeling van meer dan een jaar krijgen. Dit wordt bevestigd door de Spaanse Hoge Raad, die heeft verklaard dat iedere strafrechtelijke veroordeling kan leiden tot verlies van hun legale verblijfsstatus in Spanje.

Gezinshereniging

Na regularisatie krijgen migranten ook het recht om een gezinshereniging aan te vragen. Dit houdt in dat ze na de eerste verlenging van hun verblijfsvergunning hun partner en minderjarige kinderen kunnen herenigen. Bij langdurige verblijfsvergunningen kunnen ook ouders in de eerste graad ouder dan 75 jaar worden herenigd.

De regeling biedt daarmee niet alleen een kans voor migranten om legaal in Spanje te blijven, maar versterkt ook de mogelijkheid om familiebanden te onderhouden.

Met deze nieuwe maatregelen streeft de Spaanse regering ernaar een hulpvaardige omgeving te creëren voor migranten in het land, terwijl ze tegelijkertijd de juridische structuren en processen verbeteren.