De Spaanse economie groeide in het eerste kwartaal van 2026 met 0,6 procent, terwijl de eurozone juist 0,2 procent kromp. Economen wijzen immigratie aan als een van de belangrijkste verklaringen voor dat verschil.

Het gaat om een breed gedeelde conclusie van meerdere Spaanse economen en instellingen, waaronder de Banco de España (Spaanse Centrale Bank), BBVA en Funcas. Zij bogen zich tijdens de reeks Cuestiones Estructurales de la Economía Española, georganiseerd door de Consejo General de Economistas (Raad van Economen) en onderzoeksinstituut Fedea, over de vraag waarom Spanje al jaren harder groeit dan de rest van de eurozone.

Het antwoord ligt voor een belangrijk deel bij de miljoenen buitenlandse werknemers die de afgelopen jaren naar Spanje kwamen. Zij vullen niet alleen vacatures in sectoren met personeelstekorten, ze zorgen ook voor een jongere beroepsbevolking in een land dat snel vergrijst. Tegelijkertijd versnelt de regularisatie van ongedocumenteerde migranten de aansluiting bij de Seguridad Social (Sociale Zekerheid), wat rechtstreeks doorwerkt in de officiële werkgelegenheidscijfers.

Volgens het Spaanse nieuwsmedium Infobae heeft de Spaanse regering haar groeiverwachting voor 2026 inmiddels naar boven bijgesteld, naar 2,6 procent. Daarmee behoort het land tot de best presterende economieën van de Europese Unie, een trend die al enkele jaren aanhoudt en die eerder ook naar voren kwam toen Spanje drie keer zo hard bleek te groeien als de eurozone.

Hoeveel draagt immigratie precies bij aan het bbp?

Pilar Cuadrado Salinas, specialist kwantitatieve analyse bij de Banco de España, berekende dat immigratie tussen 2022 en 2025 gemiddeld 1,7 procent bijdroeg aan de jaarlijkse bbp-groei van 3,7 procent. Voor het bbp per hoofd van de bevolking, dat in dezelfde periode met 2,7 procent groeide, rekent zij een half procentpunt toe aan migratie.

Volgens Cuadrado heeft immigratie een merkbaar effect gehad op zowel het bbp als het bbp per inwoner, een conclusie die aansluit bij analyses van andere instellingen de afgelopen maanden. Bank BBVA gaat nog verder en stelt dat, uitgaande van een vergelijkbare productiviteit tussen migranten en in Spanje geboren werknemers, immigratie ongeveer 40 procent van de groei van het bbp per hoofd sinds 2022 verklaart. Dat cijfer sluit aan bij een eerder rapport van de Europese Centrale Bank, waaruit bleek dat tachtig procent van de Spaanse groei sinds 2019 aan buitenlandse inwoners te danken is.

Waarom is deze bijdrage structureel geworden?

De meeste nieuwkomers zijn van werkende leeftijd, kennen een hogere arbeidsparticipatie dan gemiddeld en hun werkloosheid daalde de afgelopen jaren fors. BBVA benadrukt dat migratie een relevante rol speelt in zowel de banengroei als de productiviteitsstijging, al waarschuwt de bank dat de komende jaren zullen bepalen of dit vol te houden is. Werkervaring, scholing en toegang tot functies met meer toegevoegde waarde worden daarbij doorslaggevend genoemd.

Dat migratie regionaal het verschil maakt, bleek al eerder uit onderzoek van Funcas, waaruit bleek dat migrerende werknemers in vijf Spaanse regio’s een krimpende beroepsbevolking voorkwamen, waaronder Asturië, Galicië en Castilla y León.

Hoe groot is de rol van Spanje in de Europese bevolkingsgroei?

Ook demografisch is de impact groot. Spanje vertegenwoordigt ongeveer 11 procent van de EU-bevolking, maar was in 2024 verantwoordelijk voor bijna de helft van de gehele bevolkingsgroei binnen de Unie. Ismael Gálvez Iniesta, hoogleraar toegepaste economie aan de Universitat de les Illes Balears, wijst erop dat het aandeel buitenlanders in de Spaanse bevolking steeg van 2 procent in 1990 naar 18,5 procent in 2024, een van de snelste demografische veranderingen van Europa.

Wat betekent dit voor de arbeidsmarkt?

De cijfers van het ministerie van Inclusie, Sociale Zekerheid en Migraties onderstrepen het beeld. Juni sloot af met een record van meer dan 22,46 miljoen aangeslotenen bij de Sociale Zekerheid, na 128.533 nieuwe inschrijvingen. Daarvan kwamen 86.630 nieuwe banen bij buitenlandse werknemers terecht, vooral in de horeca en detailhandel, samenvallend met de start van het zomertoerisme. Gemiddeld staan er nu 3.446.178 buitenlandse werknemers ingeschreven, 15,3 procent van het totaal, een trend die al zichtbaar was toen het aantal buitenlandse werknemers eerder dit jaar een historisch record bereikte.

Welk effect heeft de regularisatie op deze cijfers?

Ook de regularización extraordinaria (buitengewone regularisatie) van de regering laat sporen na in de statistieken. Staatssecretaris voor Sociale Zekerheid en Pensioenen Borja Suárez meldde dat de regeling tot en met 30 juni al 159.097 nieuwe aansluitingen bij de Sociale Zekerheid opleverde, een proces dat eerder al sloot met een recordaantal van 1,3 miljoen aanvragen.

Minister van Werk Yolanda Díaz stelt dat het werkgelegenheidsrecord samenvalt met de regularisatie, die veel werk uit de informele economie naar boven haalt. Minister van Economie Carlos Cuerpo voegt daaraan toe dat de maatregel niet alleen rechten oplevert voor migranten zelf, maar ook de sociale premies en daarmee de financiering van publieke diensten versterkt.

Bevestigt Funcas dit beeld?

Onderzoeksinstituut Funcas komt tot dezelfde conclusie. Voor juni berekent het instituut, gecorrigeerd voor seizoenseffecten, een stijging van circa 70.000 buitenlandse werknemers, tegenover slechts 9.000 onder Spaanse werknemers. Volgens Funcas hangt dit sterk samen met de regularisatie van mensen die eerder illegaal werkten, terwijl de groei onder nationale werknemers al maanden afzwakt.

Voor Nederlanders en Belgen die in Spanje wonen of werken, is dit meer dan een abstract cijfer. Een groter aantal legale werknemers maakt de arbeidsmarkt transparanter, wat het voor bedrijven eenvoudiger maakt om personeel te vinden in sectoren als horeca en toerisme, dezelfde branches waarin veel emigranten actief zijn.

De uitdaging voor de komende jaren ligt niet in de instroom zelf, maar in de vraag of Spanje deze groep beter kan laten doorstromen naar functies met hogere productiviteit en meer scholing.