Minder ooievaars in Spanje door sluiting van stortplaatsen

Het aantal ooievaars in Spanje is voor het eerst in tientallen jaren gedaald. Volgens de laatste nationale telling zijn er nu ongeveer 31.000 broedparen, wat neerkomt op een daling van ongeveer 7 procent ten opzichte van de vorige telling. Jarenlang groeide de populatie juist sterk, maar daar is nu duidelijk een einde aan gekomen.

De grootste concentraties ooievaars bevinden zich nog steeds in regio’s als Extremadura, Castilla y León en Andalusië. Vooral Extremadura springt eruit met duizenden broedparen, gevolgd door provincies zoals Cáceres en Badajoz. Ook in Castilla y León, met name in Salamanca en Valladolid, zijn veel nesten geteld. Toch is juist in verschillende van deze traditionele bolwerken een lichte terugval zichtbaar.

De opvallendste dalingen zijn gemeten in gebieden waar de afgelopen jaren veel open stortplaatsen zijn gesloten of afgedekt. In regio’s waar vroeger grote vuilnisbelten lagen, zoals rond Madrid en delen van Castilla-La Mancha, vonden ooievaars het hele jaar door voedsel. Daardoor hoefden veel vogels niet meer naar Afrika te trekken in de winter.

Door strengere Europese milieuregels zijn veel van deze stortplaatsen inmiddels verdwenen of beter gecontroleerd. Dat is positief voor natuur en milieu, maar het betekent ook dat ooievaars minder makkelijk aan voedsel komen. Vooral in de wintermaanden, wanneer er minder insecten en kleine dieren beschikbaar zijn, merken ze dat verschil.

Ondanks de daling benadrukken experts dat de huidige populatie nog altijd veel hoger ligt dan in de jaren tachtig en negentig. Toen waren er slechts enkele duizenden broedparen. De spectaculaire groei in de afgelopen decennia had veel te maken met de beschikbaarheid van menselijk afval als constante voedselbron.

Naast het verdwijnen van stortplaatsen spelen ook andere factoren mee. Droogte, veranderingen in landbouwmethoden en extreme weersomstandigheden beïnvloeden het voedselaanbod. Minder water in rivieren en wetlands betekent minder amfibieën en insecten, wat direct gevolgen heeft voor het broedsucces.

Volgens biologen is de afname niet per se een ramp, maar eerder een aanpassing aan een nieuwe situatie. Ooievaars zijn flexibele vogels en kunnen zich aanpassen aan veranderende omstandigheden. De vraag is alleen hoe snel dat gebeurt en of de populatie zich stabiliseert of verder daalt.