Kijk jij ook naar de Nutri-Score op producten in de Spaanse supermarkt? Weet je wat het betekent? Soms weet ik het niet. De groene A is goed en de oranje E is slecht. Maar olijfolie, het vloeibare goud, heeft in 2026 een C, net als Coca-Cola Zero, terwijl Spaanse Jamón Ibérico een E heeft, net als gewone Coca-Cola. Soms is het verwarrend. De Nutri-Score is vrijwillig in Spanje en dus niet verplicht. Producenten die het gebruiken moeten vanaf 1 januari 2026 het nieuwe algoritme volgen dat in 2024 instapt.

De Nutri-Score vat de voedingskwaliteit van een product samen in één letter en kleur, van een groene A tot een oranje E. Frankrijk lanceerde het systeem in 2017, en sinds een paar jaar geldt het ook in Spanje, waar het voedselagentschap AESAN het in de gaten houdt. De aanleiding is een hardnekkig probleem: volgens de AESAN heeft ruim de helft van de Spaanse volwassenen overgewicht, en bij kinderen van zes tot negen jaar gaat het om meer dan een derde.

Het idee is simpel. Met één blik wil het label de consument helpen een gezondere keuze te maken binnen dezelfde productgroep, en fabrikanten verleiden tot recepten met minder zout, suiker en verzadigd vet. Toch ligt het label sinds zijn komst onder vuur, zeker in een land waar olijfolie en jamón tot het culturele erfgoed horen en waar Spanjaarden de afgelopen tien jaar juist ongezonder zijn gaan eten.

Hoe werkt de Nutri-Score eigenlijk?

Het algoritme telt per 100 gram of 100 milliliter punten op en af. Calorieën, suikers, zout en verzadigd vet leveren strafpunten op, terwijl vezels, eiwitten, groente, fruit, noten en peulvruchten punten opleveren. Het saldo bepaalt de letter. Let goed op dit detail: de score vergelijkt producten binnen dezelfde categorie, dus yoghurt met yoghurt en ontbijtgranen met ontbijtgranen.

Sinds wanneer staat het label op Spaanse producten?

In Spanje is de Nutri-Score vrijwillig. Geen enkele fabrikant hoeft het logo te voeren, maar ketens als Eroski, Alcampo en Nestlé doen al mee, dus je komt het geregeld tegen. Sinds 1 januari 2024 geldt een herzien algoritme. Producten die al in de schappen lagen, kregen twee jaar de tijd, en sinds 1 januari 2026 moet elk product met een Nutri-Score in Spanje de nieuwe rekenmethode volgen.

Waarom scoorde Coca-Cola beter dan olijfolie?

Dit is de bekendste kritiek voor 2026. Het Coca-Cola Zero kreeg een B, terwijl extra vergine olijfolie bleef steken op een C. Veel mensen concludeerden dat een frisdrank dus gezonder zou zijn dan het vloeibare goud uit Andalusië. Dat is een misverstand. De Nutri-Score vergelijkt geen cola met olie, maar cola met andere frisdranken en olie met andere oliën. Binnen de groep vetten kreeg olijfolie altijd al de beste score. Met het nieuwe algoritme gaat de olijfolie zelfs van een gele C naar een lichtgroene B. Toen het systeem in Spanje begon, stond de Spaanse olijfolie nog op een rode D, nu is dat C.

En de jamón ibérico dan?

Ook de Iberische ham komt er slecht vanaf, met een D. Volgens de bedenkers klopt dat binnen de logica van het systeem, want gezouten vleeswaren bevatten nu eenmaal veel zout en verzadigd vet. De boodschap is niet dat je het product moet mijden, maar dat je het met mate eet. Een schrale troost voor een streekproduct waar Spanje trots op is. Zoals we hier omschreven, maakt het dan niet uit of dat gesneden of ongesneden is.

Komt er ook een Eco-Score in Spanje?

Jarenlang ging het ook over een Eco-Score, een vergelijkbaar stoplicht dat de milieu-impact van voedsel weergeeft. Het toenmalige Ministerio de Consumo (ministerie van Consumentenzaken) onder minister Alberto Garzón liet onderzoek doen waaruit bleek dat voeding goed is voor meer dan de helft van de milieuvoetafdruk van een Spanjaard. Een verplicht label kwam er nooit. De Europese Commissie zou eind 2024 met één geharmoniseerd duurzaamheidslabel komen, maar dat plan ligt voorlopig stil. De Eco-Score heet sinds eind 2024 zelfs Green-Score, en in Spanje blijft milieu-etikettering op voedsel vrijwillig. In supermarkten in België en Duitsland zie je het vaker dan ten zuiden van de Pyreneeën.

Voor Nederlanders en Belgen die in Spanje boodschappen doen, blijft de vuistregel eenvoudig. Gebruik de Nutri-Score om binnen één schap te kiezen, niet om verse, onbewerkte producten af te schrijven. De gezondste kar blijft die met veel groente, fruit, peulvruchten en, ja, een flinke scheut Spaanse olijfolie.