Waarom de feministische mobilisatie op 8 maart in Spanje zo ongekend groot werd

De feministische mobilisatie op Internationale Vrouwendag op 8 maart in Spanje groeide in 2018 uit tot een historisch moment. Honderdduizenden mensen gingen de straat op in steden en dorpen door het hele land. De dag eindigde met een massale staking, grote demonstraties en miljoenen werknemers die hun werk neerlegden. Spanje werd daarmee plots een van de belangrijkste landen in de internationale feministische beweging.

Opvallend is dat veel deelnemers nog nooit eerder aan een feministische demonstratie hadden meegedaan. Vrouwen van verschillende leeftijden, politieke overtuigingen en sociale achtergronden kwamen samen. Volgens experts was het succes niet het gevolg van één enkele oorzaak, maar van een combinatie van gebeurtenissen en maatschappelijke veranderingen die zich de afgelopen jaren hebben opgebouwd.

Een belangrijke katalysator was de poging van de toenmalige minister van Justitie Alberto Ruiz Gallardón (PP) om de Spaanse abortuswet te beperken. In 2014 leidde dit tot grote protesten in Madrid, waarbij tienduizenden vrouwen zich verzetten tegen het plan om de bestaande wet terug te draaien. De mobilisatie was zo groot dat het voorstel uiteindelijk werd ingetrokken en Gallardón later opstapte. Veel activisten zien dat moment als het begin van een nieuwe feministische golf.

Ook de groeiende aandacht voor geweld tegen vrouwen speelde een belangrijke rol. In Spanje kreeg dit onderwerp steeds meer politieke en maatschappelijke aandacht. Media, organisaties en overheden besteedden meer tijd aan het zichtbaar maken van femicide en andere vormen van gendergerelateerd geweld. Hierdoor groeide het bewustzijn dat dit geen privéprobleem is, maar een maatschappelijk probleem.

Een ander belangrijk moment was de zaak rond La Manada. In deze zaak werd een jonge vrouw tijdens het San Fermín-festival in 2016 groepsverkracht. De rechtszaak en de manier waarop de zaak werd behandeld, zorgden voor grote verontwaardiging in de samenleving. Veel jonge vrouwen voelden zich hierdoor aangesproken en gingen voor het eerst de straat op om hun woede en frustratie te uiten.

Daarnaast speelde ook de economische crisis een rol. Bezuinigingen op sociale voorzieningen, gelijkheidsbeleid en zorgvoorzieningen raakten vrouwen vaak extra hard. Hierdoor groeide het gevoel dat verworven rechten onder druk stonden. Tegelijkertijd ontstond er een nieuwe generatie jonge feministen die via sociale media en universiteiten sterke netwerken opbouwden.

Die combinatie van generaties, maatschappelijke onvrede en nieuwe vormen van organisatie zorgde uiteindelijk voor een ongekende mobilisatie. Voor veel vrouwen voelde 8 maart als een moment waarop hun stem eindelijk massaal werd gehoord. Het succes verraste zelfs de organisatoren, maar maakte duidelijk dat het feminisme in Spanje een krachtige nieuwe fase was ingegaan.