Voor de totale zonsverduistering van 12 augustus verwacht de Spaanse verkeersdienst DGT tussen de 400.000 en 1,5 miljoen extra verplaatsingen naar de zone waar de zon volledig verdwijnt. De dienst zet een speciaal dispositivo (draaiboek) in met bewaking vanuit de lucht, extra Guardia Civil op de weg en dringende oproepen om niet op de vluchtstrook te stoppen.

Aanstaande woensdag beleeft Spanje zijn eerste totale zonsverduistering vanaf het vasteland sinds 1912, en meteen de eerste van een drieluik dat doorloopt tot en met 2028. Omdat het fenomeen middenin de zomervakantie valt, verwacht de Dirección General de Tráfico (DGT, Spaanse verkeersdienst) een enorme stroom auto’s richting het noorden en oosten van het land, waar de totaliteit te zien is.

Volgens cijfers van het Spaanse ministerie van Economie plant 8,4 procent van de mensen die de eclips willen zien een tocht naar een andere provincie dan hun woonplaats. Tel daarbij de 446.700 extra bezoekers op die tussen 10 en 16 augustus worden verwacht, waarvan 164.000 uit het buitenland, en het beeld wordt duidelijk: dit wordt een van de drukste reisweken van de zomer. De Spaanse regering richtte daarom een interministeriële commissie op met dertien ministeries, provincies, gemeenten en wetenschappelijke instellingen om alles in goede banen te leiden.

Waarom stuurt de DGT nu al zo’n zwaar dispositief in?

De verkeersdienst bestempelt de eclips als een Evento de Alta Afectación al Tráfico (EVAAT, evenement met hoge verkeersimpact), een status die normaal is voorbehouden aan grote nationale exodussen zoals de kerstvakantie. Verkeerscentrales monitoren de wegen continu en krijgen steun van een luchteenheid die beelden doorstuurt naar de controlekamers. De Agrupación de Tráfico van de Guardia Civil (nationale rijkspolitie) verstevigt de bewaking op de belangrijkste routes, houdt gevaarlijk stoppen op bermen tegen en voert extra controles op alcohol en drugs uit op plekken waar veel mensen samenkomen. Zoals we eerder schreven, bereidt de DGT al sinds begin dit jaar een speciaal verkeersplan voor in zeven regio’s waar de grootste toestroom wordt verwacht: Aragón, Asturië, Castilla-La Mancha, Castilla y León, La Rioja, de Balearen en de Valencia-regio.

Waar is de zonsverduistering volledig te zien?

De totale verduistering is zichtbaar in 36 provincies die een brede band vormen dwars over het land, van Galicië via Castilla y León, Madrid, Aragón en Cataluña tot aan de Comunidad Valenciana en de Balearen. Wie in Catalonië aan de Costa Dorada woont of daar op vakantie is, zit dus midden in de gunstige zone. De regio’s hebben inmiddels ruim 360 officiële observatiepunten aangewezen. Wie precies wil weten hoe laat het spektakel begint in welke gemeente, vindt dat terug in ons overzicht van officiële kijkpunten en exacte tijden per stad.

Wat zijn de grootste risico’s op de weg?

De DGT noemt vier concrete gevaren: de opeenhoping van auto’s, vooral direct na afloop van de totaliteit, spontaan stoppen op de rijbaan of berm, afleiding doordat bestuurders het fenomeen willen fotograferen, en voetgangers die zich rond de kijkpunten op of vlak langs de weg bevinden. Om die reden geldt een absoluut verbod om op vluchtstroken of de rijbaan te stoppen om te kijken; parkeren mag alleen op daarvoor aangewezen plekken. Automobilisten wordt gevraagd meer afstand te houden, snelheid aan te passen, geen telefoons of camera’s vast te houden achter het stuur, tijdens het donker worden de dimlichten aan te zetten en nooit rechtstreeks met een eclipsbril op naar de zon te kijken terwijl je rijdt.

Wat betekent de terugreis voor de verkeersdrukte?

Volgens de DGT wordt niet de heenreis, maar juist de terugreis het kritieke moment. Zodra de totaliteit voorbij is, willen honderdduizenden mensen tegelijk vertrekken, wat op secundaire wegen tot forse vertragingen kan leiden. De dienst adviseert daarom nadrukkelijk om na afloop nog een tijdje op de kijkplek te blijven en de vertrektijd te spreiden. Het weerbeeld helpt gelukkig mee: volgens de laatste update van weerdienst Aemet blijft het op de dag zelf overwegend zonnig met kans op lokale wolken in het oosten, al waarschuwt Aemet tegelijk voor een sterk verhoogd brandgevaar door de aanhoudende droogte en hitte. Dat risico op bosbranden werd al maanden geleden gesignaleerd, toen bleek dat honderdduizenden bezoekers de droge natuurgebieden in trekken tijdens het hoogseizoen voor bosbranden.

Wat betekent dit voor Nederlanders en Belgen in Spanje?

Voor wie in Spanje woont of er deze week op vakantie is, telt vooral tijdige planning. Kies bij voorkeur een kijkplek dicht bij huis in plaats van urenlang doorrijden naar de zone met de langste totaliteit, want ook net buiten die band is het schouwspel al indrukwekkend. Reken op extra reistijd, gebruik waar mogelijk het openbaar vervoer en check vooraf de verkeerssituatie via het officiële DGT-verkeersportaal of de app. Wie na zonsondergang nog blijft hangen, kan bovendien meteen genieten van de piek van de Perseïden-sterrenregen, die diezelfde nacht plaatsvindt.

Catalonië, Navarra en Baskenland hebben, naast de landelijke DGT-maatregelen, eigen beperkingen ingesteld voor vrachtverkeer rond het tijdstip van de eclips. Actuele meldingen zijn te volgen via de sociale kanalen van de DGT, de website Infocar en het gratis telefoonnummer 011 voor wegeninformatie.