Regelmatig schrijven we over de waterhuishouding in Spanje en dat de stuwmeren weer goed gevuld zijn. Dat is echter niet altijd zo geweest. In 2025 waren er nog veel problemen met het water en waren er strenge regels in Catalonië en Andalusië. Deze zomer zal gelukkig heel anders zijn. Maar wist je dat van de duizenden stuwmeren die er zijn, er ook heel veel zijn die ooit met veel moeite zijn aangelegd, en daarna nooit gebruikt zijn? En dat alles omdat er iets ontbreekt.

Stel je voor: een land met regelmatige droogte en watertekorten, maar met tientallen stuwmeren vol water die niemand kan gebruiken. Niet omdat de techniek ontbreekt. Niet omdat het water er niet is. Maar omdat er nooit buizen zijn gelegd. Techwebsite Xataka zette onlangs een reeks schrijnende voorbeelden op een rij.

Het stuwmeer van Siles, in de provincie Jaén, is het meest treffende geval. De presa (stuwdam) opende in 2015 na een investering van 57 miljoen euro, met een capaciteit van 30 kubieke hectometer — genoeg om de boeren in de Sierra del Segura jarenlang van irrigatiewater te voorzien. Maar dat is nooit gebeurd. Er zijn geen canalizaciones (aanvoerleidingen) aangelegd. Het water staat er al tien jaar ongebruikt bij.

Jaén is geen uitzondering

Siles is geen toeval. De presa de Rules in Granada opende al in 2004. Eind 2025, terwijl de provincie op 29 procent van zijn watercapaciteit zat, stond het nabijgelegen stuwmeer bij Vélez de Benaudalla op bijna 70 procent. Reden: twintig jaar zonder leidingen. Hetzelfde verhaal bij Alcolea in Huelva en Mularroya in Zaragoza. De grote dam wordt gebouwd voor politieke sier, maar de infrastructuur om het water te distribueren blijft uit. Pompstations, buizen en zuiveringsinstallaties zijn de onzichtbare investeringen die het verschil maken tussen een nutteloos bekken en een functionerend watersysteem.

Wie betaalt, bepaalt

De oorzaak is bestuurlijk. De centrale staat financiert via de confederaciones hidrográficas (waterschappen per stroomgebied) de grote stuwdammen. Maar de secundaire netwerken, de “laatste kilometer”, vallen onder de verantwoordelijkheid van de autonome regio’s of gemeenten.

En precies daar loopt alles vast. Wie betaalt welk stuk leiding? Die discussies slepen jaren voort. Ondertussen verlopen vergunningen, worden aanbestedingen niet gegund en stapelen rechtszaken zich op. De politieke wil om knopen door te hakken ontbreekt. Ook Portugal, Frankrijk en Italië kennen dit probleem, maar de bestuurlijke versnippering in Spanje maakt het extra taai.

Voelbaar voor bewoners en toeristen

Voor Nederlanders en Belgen die in Spanje wonen of een huis hebben in droogtegevoelige regio’s als Murcia, de Costa Blanca of Almería is dit geen vreemd verhaal. Watertekorten leiden tot hogere waterprijzen en beperkingen op tuinberegening. In droge zomers gelden er lokale protocollen die ook particulieren raken.

En de Spaanse landbouw, de leverancier van een groot deel van de tomaten, citrusvruchten en paprika’s in Nederlandse en Belgische supermarkten, lijdt direct schade als irrigatiewater wegblijft terwijl de stuwmeren volstaan.

En zo kan het dus gebeuren dat je ergens een stuwmeer ziet dat compleet gevuld is, maar waar niets mee wordt gedaan. Simpelweg omdat de politiek het niet eens is met elkaar, of omdat inmiddels de kosten zo hoog zijn geworden dat het niet meer interessant is. Gelukkig wordt het overgrote merendeel van de stuwmeren in Spanje wél goed gebruikt, al kan de opvang van water altijd beter zijn.