Spanje is het EU-land waar de belastingdruk het hardst is gestegen. Sinds 2015 kwam er 2,9 procentpunt bij, bijna volledig door hogere lasten op arbeid.

De cijfers komen uit het Annual Report on Taxation 2026, dat de Europese Commissie deze week publiceerde. Het rapport ontleedt hoe de 27 lidstaten hun belastinginkomsten ophalen en wat daarin de afgelopen jaren veranderde. Brussel vergeleek de periode 2015-2019 met 2020-2024 en zag in geen enkel ander land zo’n forse stijging als in Spanje.

Volgens de website Business People, die het rapport als eerste becommentarieerde, valt de Spaanse stijging bijna volledig te herleiden tot één bron. De belasting op trabajo (arbeid) steeg fors, terwijl de belasting op kapitaal nauwelijks veranderde en de opbrengst uit consumptie zelfs daalde. Spanje troeft daarmee Litouwen (plus 2,3 punt) en Luxemburg (plus 2,2 punt) af als grootste stijger, terwijl Malta en Hongarije juist een daling laten zien.

Waarom stijgt de belastingdruk vooral door werk?

De Commissie wijst met de vinger recht naar de loonstrook. Terwijl belasting op vermogen grotendeels gelijk bleef, groeide de opbrengst uit arbeid gestaag door. Voor wie in Spanje werkt of daar overweegt te gaan werken, is dat geen abstract detail. Nederlanders en Belgen die zich als werknemer in Spanje vestigen, merken de stijgende lastendruk direct in hun nettoloon, ook al blijft de totale belastingdruk in Spanje lager dan het Europese gemiddelde.

Dat laatste is een nuance die het rapport zelf ook maakt. Ondanks de snelle stijging blijft Spanje onder het gemiddelde van de eurozone hangen. De Commissie verwacht dat de belastingdruk in Spanje uitkomt op 38 procent van het bbp in 2026 en 38,5 procent in 2027, ruim onder de 41 procent die voor de eurozone als geheel wordt voorzien.

Wat is er bijzonder aan de Spaanse vermogensbelasting?

Een van de opvallendste constateringen van Brussel gaat niet over de stijging, maar over een unieke Spaanse eigenschap. Spanje is het enige EU-land dat nog altijd een echte impuesto sobre el patrimonio (vermogensbelasting) heft. De Commissie waarschuwt wel dat de effectiviteit van die heffing sterk afhangt van hoe de belasting is vormgegeven en van de vraag of de Belastingdienst hem goed kan handhaven. Wie zich meer wil verdiepen in hoe die vermogensbelasting precies werkt en waarin die verschilt van het Nederlandse boxensysteem, vindt dat terug in ons overzicht van box 3 en de Spaanse vermogensbelasting.

Hoeveel belasting innen de Spaanse regio’s zelf?

Het rapport bevestigt ook een ander kenmerk van het Spaanse systeem: de grote fiscale macht van de regio’s. Samen met Duitsland, België en Oostenrijk is Spanje een van de vier EU-landen waar regionale overheden een eigen heffingsbevoegdheid hebben. In Spanje concentreren de comunidades autónomas (autonome regio’s) 16,9 procent van alle belastinginkomsten. Dat verklaart meteen waarom Spanjaarden massaal overwegen te verhuizen naar een fiscaal gunstigere regio, ook al blijkt uit onderzoek dat een groot deel van die verhuizingen alleen op papier bestaat.

Wat betekent dit voor Nederlanders en Belgen in Spanje?

Voor wie een salaris in Spanje verdient of overweegt te emigreren, blijft het beeld genuanceerd. Ondanks de snelste stijging van de EU houdt een Spaanse werknemer bij een gelijk brutosalaris doorgaans nog altijd meer netto over dan een vergelijkbare collega in Nederland of België, zo bleek eerder al uit een vergelijking van wat er overblijft van 100.000 euro salaris in verschillende Europese landen. Wie precies wil weten hoe die netto-nettovergelijking tussen de drie landen uitpakt op een gemiddeld inkomen, leest dat terug in onze eerdere analyse van de belastingwig.

De Spaanse fiscus blijft dus een land in beweging, met een snel stijgende lastendruk op werk, maar een structureel lagere belastingdruk dan het Europese gemiddelde.