Tijdens de totale zonsverduistering van 12 augustus valt naar schatting 5 gigawatt aan Spaanse zonne-energie weg, zo’n 13 procent van de piekvraag op een gemiddelde augustuswoensdag. Netbeheerder Red Eléctrica houdt daarom extra reserves achter de hand.

Woensdagavond schuift de maan langzaam voor de zon, precies op het moment waarop de Spaanse fotovoltaïsche productie toch al richting de avond afbouwt. Vanaf ongeveer 19.30 uur wordt het effect zichtbaar op het Iberisch schiereiland, met de totale verduistering rond 20.30 uur. Voor Redeia, het staatsbedrijf achter netbeheerder Red Eléctrica de España (REE), is dat het moment om extra alert te zijn op het elektriciteitsnet.

Waarom is dat nodig? Omdat zonnepanelen simpelweg geen stroom leveren zodra de maan de zon grotendeels bedekt. Dat gebeurt op zich elke avond bij zonsondergang, maar de eclips versnelt en versterkt dat proces flink, precies op een dag waarop miljoenen Spanjaarden en toeristen naar de hemel kijken.

Het Spaanse nieuwsmedium Infobae meldt dat REE speciaal voor dit soort astronomische gebeurtenissen een eigen wiskundig model heeft ontwikkeld. Dat model berekent per regio hoe snel het donker wordt en vertaalt die verduisteringscurves naar een verwachte terugval in opwekking. Goed nieuws is er wel: het fenomeen valt niet samen met het gebruikelijke verbruikspiekmoment van een zomerdag, wat de impact op de stroomvoorziening beperkt houdt.

Hoeveel stroom valt er precies weg?

REE houdt rekening met een maximale productiedaling van 5 gigawatt, maar benadrukt dat het uiteindelijke cijfer sterk afhangt van de bewolking. Trekt er die avond bewolking over het land, dan kan het werkelijke effect zowel hoger als lager uitvallen dan verwacht. Op de Balearen en de Canarische Eilanden speelt het probleem sowieso niet: daar heeft de eclips geen merkbare invloed op de zonnestroomproductie. Dat sluit aan bij het beeld dat Spanje eerder dit jaar liet zien, toen het land, zoals SpanjeVandaag eerder schreef over het zonrecord van eind mei, op één dag 33 procent van al zijn stroom uit zonlicht haalde.

Welke maatregelen neemt Spanje?

Hoewel REE geen problemen verwacht met de dekking van de vraag, treft de netbeheerder toch een pakket voorzorgsmaatregelen. Er komt nauwe afstemming met officiële instanties, extra reserves en veiligheidsmarges worden ingezet, en het fenomeen wordt continu gemonitord. Ook houdt Red Eléctrica rechtstreeks contact met nationale controlecentrales en met andere Europese netbeheerders.

Doet heel Europa mee aan deze voorbereiding?

Op continentaal niveau heeft ENTSO-E, het samenwerkingsverband van Europese netbeheerders, een aparte werkgroep opgetuigd om de mogelijke gevolgen van de eclips voor de Europese energieproductie te beheersen. De vrijdag voorafgaand aan de verduistering hield de organisatie al een coördinatievergadering met nationale operators.

EU-woordvoerder Anna-Kaisa Itkonen bevestigde tijdens een persconferentie dat de eclips de energieproductie zal raken, maar verwacht geen grote gevolgen, mede omdat het fenomeen tegen zonsondergang plaatsvindt. Ze benadrukte dat er geen problemen zijn met de leveringszekerheid en dat Brussel de situatie vanuit alle hoeken volgt. Concrete cijfers over de continentale impact gaf ze niet, die moeten uit de rapportages van de nationale netbeheerders zelf komen.

Spanje ligt overigens middenin de strook met het diepste duister van heel Europa, wat het land tot het meest getroffen gebied maakt qua zonne-energieproductie. De schaduwbaan van de eclips loopt verder via Groenland, IJsland, Noord-Rusland en de Atlantische Oceaan.

Wat betekent dit voor Nederlanders en Belgen in Spanje?

Wie in Spanje woont of er die week op vakantie is, merkt in de praktijk weinig van deze operatie op de achtergrond. Interessanter is de eclips zelf: ook vanuit Nederland en België is een groot deel van de zon bedekt, met een piek rond 20.10 tot 20.30 uur. Wie in Spanje de totale verduistering wil meemaken, doet er goed aan vooraf de officiële kijkpunten met exacte tijden per stad te raadplegen, en ook de dagelijkse weersverwachting van Aemet in de gaten te houden voordat een definitieve kijkplek wordt gekozen. Voor wie liever een bijzonder alternatief zoekt, biedt bijvoorbeeld de kathedraaltoren van Tarragona een plekje met uitzicht en een glas cava.