Als zelfstandige werken in Spanje is voor veel Nederlanders en Belgen aantrekkelijk: zon, een ander tempo van leven en in sommige regio’s lagere kosten. Maar zodra je je inschrijft als autónomo (zzp’er), kom je in een sociaal en fiscaal systeem terecht dat op belangrijke punten verschilt van Nederland en België. Vooral rond ziektekosten, pensioen, werkloosheid en belastingen zijn de verschillen groot.
Vraag je een autónomo of zelfstandige in Spanje of hij of zij tevreden is over het systeem, dan hoor je vaak dezelfde frustratie: te veel regels, hoge kosten en weinig duidelijkheid. Maar die onvrede ontstaat geregeld doordat men niet goed weet hoe het leven als zzp’er in andere landen eruitziet. Er wordt bijvoorbeeld regelmatig beweerd dat zelfstandig werken in Nederland of België veel goedkoper en eenvoudiger is. Toch is dat beeld niet altijd zo zwart-wit als het lijkt.
In dit artikel zetten we de belangrijkste verschillen tussen Spanje, Nederland en België op een rij en vergelijken we de regels voor zelfstandigen – een complexe klus, maar wel noodzakelijk om appels met appels te vergelijken.
Ziektekosten
Als autónomo betaal je maandelijks sociale bijdragen aan de Seguridad Social. Daarmee krijg je toegang tot de Spaanse publieke gezondheidszorg. Die zorg is in principe voor iedereen toegankelijk en de kwaliteit is over het algemeen goed. Toch kunnen wachttijden voor specialisten of operaties per regio oplopen. Daarom kiezen veel zelfstandigen voor een aanvullende particuliere zorgverzekering. Niet omdat de publieke zorg slecht is, maar omdat je sneller geholpen wilt worden en meer keuzevrijheid zoekt.
In Nederland is de basisverzekering verplicht en voor iedereen grotendeels gelijk geregeld, terwijl je als zelfstandige vooral extra risico loopt bij arbeidsongeschiktheid. In België ben je aangesloten bij een ziekenfonds en betaal je vaak remgeld, met een aanvullende hospitalisatieverzekering voor extra dekking. In Spanje is de basis via de sociale zekerheid geregeld, maar comfort en snelheid vragen vaak om een privépolis.
Arbeidsongeschiktheid
In Spanje hangt de hoogte van je uitkering bij ziekte of arbeidsongeschiktheid sterk af van de bijdragegrondslag die je kiest. Betaal je lage maandelijkse bijdragen, dan valt ook je uitkering lager uit. Vooral in de eerste periode van ziekte kan dit financieel zwaar zijn.
In Nederland hebben zelfstandigen geen standaard vangnet en kiezen velen voor een arbeidsongeschiktheidsverzekering. In België heb je als zelfstandige recht op een uitkering bij arbeidsongeschiktheid, maar ook daar zijn de bedragen beperkt. In alle drie landen geldt dus dat je zelf actief moet nadenken over extra bescherming.
Pensioen
Wie in Spanje jarenlang minimale bijdragen betaalt, bouwt ook een lager staatspensioen op. Veel startende zelfstandigen kiezen voor lage lasten om hun bedrijf draaiende te houden, maar dat werkt later door in hun pensioen.
In Nederland bouw je AOW op door er te wonen en werken, maar aanvullend pensioen moet je als zelfstandige zelf regelen via bijvoorbeeld een pensioenrekening of lijfrente. In België bouw je als zelfstandige een wettelijk pensioen op, maar dat ligt doorgaans lager dan bij werknemers. In Spanje is de directe koppeling tussen maandelijkse bijdrage en uiteindelijke pensioenuitkering vaak extra duidelijk voelbaar.
Werkloosheid
Voor zelfstandigen bestaat in Spanje een regeling bij gedwongen bedrijfsbeëindiging, maar deze is aan strikte voorwaarden gebonden. Je moet aantonen dat je onderneming niet langer levensvatbaar is of dat je door bijzondere omstandigheden moet stoppen. Het is geen automatische werkloosheidsuitkering zoals werknemers die kennen.
In Nederland hebben zzp’ers in principe geen recht op WW. In België geldt dat eveneens grotendeels, al bestaan er bepaalde overbruggingsmaatregelen. In alle gevallen is het dus belangrijk dat je als zelfstandige een financiële buffer opbouwt.
Belastingen
Als zelfstandige in Spanje krijg je te maken met inkomstenbelasting, btw en je maandelijkse sociale bijdrage. Je moet periodiek btw-aangifte doen en tussentijdse betalingen voor de inkomstenbelasting verrichten. Dat vraagt om discipline, want niet al het geld dat op je rekening binnenkomt is direct beschikbaar voor privégebruik.
In Nederland en België kennen zelfstandigen eveneens btw en inkomstenbelasting, maar de systemen, tarieven en termijnen verschillen. In Spanje spelen bovendien inhoudingen op facturen en regionale verschillen een rol. Administratieve nauwkeurigheid is essentieel om boetes te voorkomen.
Regelgeving en formaliteiten
De opstart als zelfstandige in Spanje gaat gepaard met meerdere inschrijvingen bij belastingdienst en sociale zekerheid. Je moet een juiste activiteitencode kiezen, voldoen aan factuureisen en soms lokale vergunningen aanvragen. Veel zelfstandigen schakelen daarom een administratiekantoor in om aangiftes en boekhouding correct te regelen.
Andere sociale voorzieningen
Naast zorg, pensioen en werkloosheid zijn er ook verschillen in gezinsbijslagen, ouderschapsregelingen en inkomensafhankelijke steun. Sommige regelingen verschillen per regio of zijn afhankelijk van je bijdragehistorie. Het is verstandig om vooraf goed te onderzoeken waar je recht op hebt en welke aanvullende verzekeringen verstandig zijn.
Español
English
Deutsch
Français
Português
Italiano