In Spaanse kustwateren leeft de pulga de mar (zeeluis), een klein kreeftachtig diertje dat vooral ’s ochtends en ’s avonds actief is. De meeste soorten zijn onschadelijk, maar wie niet oplet, kan toch met jeukende bultjes thuiskomen.

Wie deze zomer aan het Spaanse strand ligt, deelt het zand met meer leven dan je op het eerste gezicht zou denken. Tussen de opgespoelde algen en het natte zand verstopt zich de pulga de arena of pulga de mar (zandvlo of zeeluis), een piepklein kreeftachtig diertje van het geslacht Talitrus saltator. De naam doet insecten vermoeden, maar het beestje is eigenlijk familie van garnalen en krabben.

De diertjes zijn 20 tot 25 millimeter groot en vallen amper op tussen het zand en de wieren waar ze zich voeden. Toch trekken ze in de zomermaanden de aandacht van strandgangers langs de hele Spaanse kust, van de Costa Blanca tot de Spaanse noordkust, omdat ze bij aanraking soms voor irritatie zorgen. Wanneer je op het strand ligt of blootsvoets door natte zandstroken loopt, loop je de meeste kans op contact met deze diertjes.

Steken de zandvlooien echt?

Hier zit de nuance die vaak ontbreekt in verhalen over dit beestje. De gewone Europese zandvlo steekt in principe niet en vormt geen gevaar voor badgasten. Het diertje leeft van rottende algen en organisch afval en speelt daarmee juist een nuttige rol in het opruimen van het strand. Wees wel extra alert bij de tropische variant die voorkomt in het Caribisch gebied en delen van Zuid-Amerika, want die veroorzaakt wel degelijk pijnlijke huidinfecties en is een stuk gevaarlijker.

Verwarring ontstaat ook doordat de naam ‘zandvlo’ in de volksmond voor meerdere diertjes wordt gebruikt. Wat mensen vaak echte zandvlooien noemen, zijn eigenlijk kleine kreeftachtigen die geen bloed zuigen. Alleen de tropische Tunga penetrans, ook wel de chigoe-vlo genoemd, boort zich daadwerkelijk in de huid en veroorzaakt een pijnlijke aandoening die tungiasis heet. Die soort komt in Spanje niet voor.

Wanneer loop je het meeste risico op irritatie?

Net als bij de kriebelmug, die de afgelopen zomers voor flink wat overlast zorgde in delen van Spanje, zijn deze strandbeestjes het meest actief tijdens de vroege ochtend en de late namiddag, wanneer de temperatuur wat daalt. Ook na regen komen ze massaal tevoorschijn.

Een paar simpele gewoontes houden ongemak op afstand:

• Vermijd het strand vroeg in de ochtend en aan het einde van de dag.
• Blijf uit de buurt van hopen opgespoelde algen, hun favoriete voedselbron.
• Gebruik een handdoek of een verhoogd strandbedje in plaats van rechtstreeks op het zand te liggen.
• Kokosolie op voeten en enkels werkt als natuurlijk afweermiddel dankzij de geur.

Wat merk je als je toch een geïrriteerde huid krijgt?

Bij de meeste mensen blijft het bij een lichte branderigheid, jeuk en wat roodheid rond enkels en voeten, vergelijkbaar met een muggenbult. Dat is vervelend, maar ongevaarlijk en het verdwijnt vanzelf. Heb je een gevoelige huid of merk je zwelling die niet snel afneemt, dan helpt het om het gebied te koelen en niet te krabben, zoals ook bij andere strandirritaties zoals kwallenbeten en steken van pietermannen wordt geadviseerd.

Wat betekent dit voor Nederlandse en Belgische strandgangers?

Voor wie in Spanje woont of er op vakantie is, is er weinig reden tot zorg. De gewone zandvlo hoort simpelweg bij het Spaanse strandleven, net als de andere insecten waar je in de zomer mee te maken krijgt. Let wel op de lokale strandregels die dit jaar strenger zijn dan ooit, want die verschillen per gemeente flink.

Wie liever een drukker strand mijdt en zo ook minder kans loopt op contact met opgespoelde algen, vindt inspiratie in rustige Spaanse kustdorpen zonder de zomerdrukte. En hou bij warm weer ook rekening met andere risico’s in het water, zoals de recente waarschuwingen over de Vibrio-bacterie aan Spaanse stranden. Zo geniet je gewoon van je dag aan zee, zonder dat een kriebelend beestje je vakantie verpest.