De vleesetende Vibrio-bacterie profiteert van het warme zeewater en zorgde deze zomer al voor de tijdelijke sluiting van meerdere Spaanse stranden. Vooral de Middellandse Zee loopt gevaar, maar moeten we ons echt zorgen maken?

Gezondheidsinstanties slaan alarm nu de temperaturen in Spanje en de rest van Europa lang hoog blijven. In het zeewater schuilt een onzichtbare dreiging: de Vibrio-bacterie, in de volksmond de “vleesetende bacterie”. Door de aanhoudende hitte en het opwarmende zeewater verspreidt deze microbe zich razendsnel langs de Europese kustlijnen.

Het gevolg laat zich al voelen. In Spanje leidde, volgens het nieuwsmedium Infobae, de aanwezigheid van de bacterie deze maand tot de tijdelijke sluiting van verschillende stranden. De zorgen draaien vooral om de Mar Mediterráneo (Middellandse Zee), een van de snelst opwarmende zeeën ter wereld. Met het hoogseizoen voor de deur en miljoenen badgasten op komst houden autoriteiten de waterkwaliteit nauwlettend in de gaten.

Wat te doen bij een pijnlijke ontmoeting met een kwal, pieterman of Portugees oorlogsschip in Spanje

Wat is de Vibrio-bacterie precies?

Vibrio is een waterbacterie die van nature voorkomt in zout en brak water, vooral op plekken waar rivieren in zee uitmonden. Volgens de Europese voedselveiligheidsautoriteit EFSA zit de bacterie ook in zeevruchten. Sommige stammen veroorzaken niets ergers dan een buikgriep, maar andere kunnen leiden tot zware en zelfs dodelijke infecties.

De belangrijkste soorten in Europa zijn Vibrio vulnificus, Vibrio parahaemolyticus en bepaalde varianten van Vibrio cholerae. Die laatste naam verraadt de verwantschap: Vibrio is een naaste verwant van de bacterie die cholera veroorzaakt, al lopen de ziektebeelden flink uiteen. Een mens raakt besmet door rauwe schaal- en schelpdieren te eten, of doordat zeewater in contact komt met een open wond. Die wondinfecties passen in een breder beeld, want langs de Costa Blanca raakten deze zomer al steeds meer Nederlandse vakantiegangers gewond door beten van agressieve vissen, waarbij artsen juist waarschuwen voor infectiegevaar.

Is de bacterie al in Spanje gesignaleerd?

Ja. Het Europese mediabedrijf Euronews meldt dat de opmars van Vibrio in Spanje al tot strandsluitingen heeft geleid, met de Middellandse Zee als brandhaard. Dat de kust soms dichtgaat is op zich niet nieuw: eerder sloten gemeenten op de Costa Blanca al stranden na de vondst van de giftige blauwe draak. Het Europese centrum voor ziektebestrijding ECDC waarschuwt voor een verhoogd risico op Vibrio-infecties gedurende het hele zomerseizoen, vooral tijdens hittegolven en in ondiep kustwater.

De oorzaak ligt bij de temperatuur. Vibrio groeit hard zodra het water boven de 15 graden komt, en de Spaanse zee zit daar deze zomer ruim boven. Hetzelfde warme water trekt ook tropische vissoorten aan die de Middellandse Zee binnendringen. Een klimaatdeskundige verwoordde het tegenover Euronews scherp: de Middellandse Zee is geen slachtoffer van klimaatverandering, maar een voorproefje ervan.

Hoe groot is het risico voor zwemmers?

Voor de gemiddelde gezonde zwemmer blijft de kans op een ernstige infectie klein. De grootste risico’s lopen mensen met een verzwakt afweersysteem en wie met een open wond het water in gaat. Een snijwond, een schaafplek of een verse tatoeage vormen een toegangspoort.

Spaanse kustplaatsen investeren intussen in betere controle. Zo plaatste Benidorm slimme boeien die dagelijks de waterkwaliteit van de stranden meten. Loop je tegen een bandera roja (rode vlag) aan, blijf dan uit het water en volg de aanwijzingen van de strandwacht.

Voor het eerst witte haai gefilmd in de Middellandse Zee: ver weg van Spanje

Wat betekent dit voor Nederlandse en Belgische vakantiegangers?

Wie deze zomer naar de Spaanse kust gaat, hoeft niet thuis te blijven, maar let beter op. Ga niet zwemmen met een open wond, dek kleine verwondingen af en wees voorzichtig met rauwe oesters en schelpdieren. Spanje telt nog altijd honderden stranden met een blauwe vlag voor schoon en veilig zwemwater, dus betrouwbare informatie over jouw strand is doorgaans gewoon beschikbaar. Krijg je na het zwemmen een snel uitbreidende, pijnlijke wond of koorts, klop dan meteen aan bij een arts.