De verzengende hitte van deze week maakt dit weekend plaats voor een fikse temperatuurdaling, veroorzaakt door een verzwakkende chorro polar (polaire straalstroom). Vanaf zondag trekt koelere lucht over Spanje, met kans op onweer.

Wie deze dagen in Spanje zit, voelt het al: de derde hittegolf van de zomer bereikt woensdag en donderdag zijn kookpunt, met pieken tot 44 of zelfs 45 graden in het oosten, zuidoosten en delen van het zuiden. In de regio Murcia liggen de maxima rond de 44 graden en kunnen ze lokaal richting de 45 kruipen, als Saharastof, bewolking en zeewind de opwarming niet afremmen.

Daarna verandert het scenario snel. Vanaf vrijdag zakt de chorro polar (polaire straalstroom, ofwel jetstream) naar een lagere breedtegraad, meldt het Spaanse weernieuwsmedium Tiempo.com. Die verschuiving duwt de hogedrukgebieden naar het zuiden, waardoor een vaguada (luchtzak) of zelfs een dana (geïsoleerde hoogtedepressie) over het vasteland van Spanje kan trekken. Meteoroloog Samuel Biener wijst erop dat deze koelere lucht oorspronkelijk uit het noorden van de Atlantische Oceaan komt en flink is opgewarmd tijdens de tocht over de oceaan, dus van poolkou is allerminst sprake.

Wanneer slaat het weer om?

Zondag wordt de dag waarop de polaire luchtmassa het duidelijkst voelbaar wordt. De temperaturen kunnen dan algemeen dalen, met in sommige streken van het binnenland en het noorden een daling die als buitengewoon wordt omschreven ten opzichte van de piekwaarden van donderdag. Tegelijk neemt de kans op onweer toe, plaatselijk met flinke intensiteit.

Hoeveel graden gaat het schelen?

Concrete modellen wijzen op een temperatuurval van gemiddeld drie tot zes graden onder het seizoensgemiddelde in gebieden als het Ebro-dal, het oosten van Castilië en León, La Rioja, Navarra en de Pyreneeën. In delen van het noorden zou de daling lokaal zelfs kunnen oplopen tot rond de acht graden, vergelijkbaar met wat vorig jaar augustus gebeurde, toen een soortgelijke luchtzak voor een omslag in het weer zorgde. Niet elke regio profiteert evenveel: in Extremadura, delen van Castilië en León en de Canarische Eilanden kan het juist nog wat warmer blijven dan gemiddeld.

Blijft de afkoeling lang hangen?

Nee, en dat is meteen de kanttekening. Meerdere scenario’s houden er rekening mee dat de temperaturen volgende week alweer stijgen, al verschillen de modellen over hoe fors dat wordt. Sommige wijzen op een terugkeer naar stevige zomerwaarden zonder de extreme records van deze week, andere houden een nieuwe opleving niet uit. Wie deze zomer al meerdere hitte-episodes heeft meegemaakt, herkent het patroon: na de vorige hittegolf met pieken tot 44 graden aan de Valenciaanse kust volgde ook toen maar een kort respijt.

Wat betekent dit voor Nederlanders en Belgen in Spanje?

Voor wie deze dagen nog in Spanje verblijft of er woont, verandert er weinig aan het advies tot en met donderdag: vermijd inspanning tussen twaalf en acht uur, plan strandbezoek en lange autoritten voor de vroege ochtend en houd kwetsbare familieleden extra in de gaten. Vanaf het weekend geldt het omgekeerde probleem. Bij onweer met hagel en windstoten kunnen wegen tijdelijk onbegaanbaar worden, dus wie een lange rit naar de kust plant, checkt beter vooraf de actuele situatie.

Reizigers die nog twijfelen over hun bestemming, doen er goed aan zich te verdiepen in het verschil tussen een Spaanse en een Nederlandse definitie van een hittegolf, want een tijdelijke daling van een paar graden voelt in Spanje anders dan thuis. En voor wie de Spaanse weerterminologie nog niet helemaal beheerst, is er een overzicht van DANA, calima en andere Spaanse weerfenomenen dat verduidelijkt wat er precies met zo’n luchtzak gebeurt.

De onzekerheid over de exacte route en intensiteit van de vaguada blijft groot. Net als bij de Saharalucht die eerder deze maand over het land raasde, kan de precieze verdeling van buien en temperaturen tot vlak voor het weekend nog verschuiven.