Spanje staat in Europa aan kop als land waar de meeste mensen in een appartement wonen: 65 procent. In Nederland en België woont de meerderheid juist in een rijtjeshuis of vrijstaande woning. Die kloof is geen toeval, maar het resultaat van eeuwen geschiedenis, klimaat, cultuur en beleid.

Wie vanuit Nederland of België naar Spanje verhuist, staat gegarandeerd versteld van het straatbeeld in Spanje. Steden als Madrid, Barcelona, Valencia en Málaga bestaan voor een groot deel uit aaneengesloten appartementsblokken van vijf, acht, soms twaalf verdiepingen hoog. Rijtjeshuizen zoals je ze in Den Haag of Antwerpen vindt, zijn eerder uitzondering dan regel. Het Eurostat-rapport over woonstijlen in de EU dat dit voorjaar verscheen, bevestigt dit opvallende verschil in harde cijfers: terwijl in de Europese Unie als geheel 51 procent van de bevolking in een huis woont en 48 procent in een appartement, is dat in Spanje precies omgekeerd. Alleen Letland (64 procent in een piso) en Malta (63 procent) benaderen de Spaanse verhouding. Ierland voert de andere kant van het spectrum aan, waar maar liefst 90 procent van de bevolking in een vrijstaand of halfvrijstaand huis woont.

Het nieuwsmedium El Economista onderzocht onlangs waarom Spanje zo anders bouwt dan Noord-Europa, en de antwoorden liggen verrassend diep. Nederlanders vormen overigens al jaren een van de meest actieve groepen buitenlandse kopers in Spanje — en ook zij kiezen bij aankomst opvallend vaak voor een appartement, blijkt uit onderzoek naar wat Nederlandse kopers en huurders in Spanje zoeken.

Hoe is Spanje zo verticaal geworden?

De wortels liggen in de middeleeuwen. Spaanse steden waren eeuwenlang ommuurd; denk aan de Ciutat Vella in Barcelona of de historische binnensteden van Sevilla en Toledo. Binnen die stadsmuren was ruimte schaars, en wie toch meer leefruimte wilde, kon maar in één richting: omhoog. Die gewoonte sloeg wortel in het collectieve bewustzijn, lang voordat er moderne bouwregels bestonden.

De echte versnelling volgde tijdens het Spanje van de jaren zestig en zeventig. Onder het Franco-regime trok een golf van binnenlandse migranten van het platteland naar de grote steden. De overheid reageerde met een massale bouwcampagne van goedkope huurblokken: hoge flatgebouwen die snel en betaalbaar veel mensen konden huisvesten. De eerste generatie blokken telde vier verdiepingen, want een lift kon men zich niet veroorloven. Later kwamen de bekende H-vormige flats, met precies genoeg verdiepingen om een lift rendabel te maken. Die erfenis is tot op de dag van vandaag zichtbaar in de randgemeenten van elke Spaanse grootstad, van Parla bij Madrid tot Santa Coloma de Gramenet bij Barcelona.

Waarom bleef Noord-Europa wél bij de grond?

De tegenstelling met Noord-Europa is groot. In de Nederlanden woont meer dan 62 procent van de bevolking in een rijtjeshuis of twee-onder-een-kapwoning, het hoogste aandeel van heel Europa. Die voorkeur heeft meerdere verklaringen. Klimaat speelt een rol: de koelere, nattere zomers in Nederland en België maken een privétuin of eigen toegangsdeur aantrekkelijker dan een terras op de zesde verdieping. Maar nog zwaarder weegt de bouwgeschiedenis. Steden als Amsterdam, Utrecht of Brussel kennen wél een traditie van grachtenpanden en stadswoningen, maar de naoorlogse uitbreiding vond voornamelijk in de breedte plaats: wijken met rijtjeshuizen op ruim opgezette terreinen, goed ontsloten door fietspaden en openbaar vervoer.

Deskundigen wijzen er ook op dat Spanjaarden een sterk cultureel gewicht toekennen aan het wonen in of nabij het stadscentrum. Lange forensenreizen voor een vrijstaand huis in de buitenwijken worden hier minder vanzelfsprekend geaccepteerd dan in andere Europese landen. De Spanjaard wil liever zijn dagelijkse leven op loopafstand kunnen regelen. Dat versterkt de voorkeur voor het dichte, verticale stadsmodel.

Verticaal als oplossing voor de woningcrisis?

Het debat over bouwstijlen is in Spanje intussen allerminst academisch. De woningprijzen zijn in 2025 met meer dan 20 procent gestegen, de sterkste stijging in twintig jaar. De gemiddelde prijs per vierkante meter ligt nu rond de 2.900 euro. In steden als Madrid en op de Balearen loopt dat al op tot boven de 5.000 euro. Het voornaamste probleem op de Spaanse woningmarkt in 2026 is niet de vraag, maar het aanbod. Er worden simpelweg te weinig nieuwe woningen gebouwd, terwijl de vraag — van Spanjaarden én buitenlanders, onverminderd hoog blijft.

Steeds meer stedenbouwkundigen pleiten dan ook voor nog hogere en dichtere bebouwing, met name in de grote steden. Maar experts waarschuwen voor een oppervlakkige lezing. Wie denkt dat omhoog bouwen automatisch de woningcrisis oplost, vergeet dat het ook gaat om betaalbaarheid, gemengde functies en goede verbindingen. Tijdens de recente Europese conferentie over verticaal bouwen in Madrid stelden de deelnemers dat de relevante vraag niet is hoeveel er gebouwd kan worden, maar hoe de bebouwing bijdraagt aan het stedelijk systeem als geheel.

Wat betekent dit voor Nederlanders in Spanje?

Voor wie vanuit Nederland of België overweegt een woning te kopen in Spanje, is het goed om te weten dat het aanbod van vrijstaande woningen en rijtjeshuizen in populaire kustgebieden schaars en relatief duur is. Appartementen zijn ruimer beschikbaar, maar ook die zien hun prijzen stijgen. Wie liever eerst huurt voordat hij koopt, merkt dat de huurmarkt eveneens onder druk staat: in het eerste kwartaal van 2026 steeg het tijdelijke huurwoningaanbod weliswaar met een vijfde, maar het permanente aanbod kromp juist met drie procent.

De Spanjaard die zijn hele leven in een appartement woonde, begrijpt die keuze doorgaans goed. Hij ruilt de tuin in voor een terraza (terras), de garage voor een parkeerplaats in het blok, en de stille straat voor de levendigheid van de binnenstad. Nederlanders die eenmaal gewend zijn aan het ritme van de Spaanse urbanización (woonwijk), ontdekken vaak dat die ruil niet zo gek is als hij aanvankelijk leek.