Naast de kerstman bestaan in Spanje ook Olentzero, O Apalpador, Esturu en Caga Tió

Kerstmis in Spanje wordt bijna overal op dezelfde manier gevierd, maar krijgt toch een eigen invulling, afhankelijk van de regio. Vanaf begin december verandert het straatbeeld: steden en dorpen hangen vol kerstverlichting, op pleinen verschijnen grote kerstbomen en in winkels zie je kerstmannen en feestelijke decoraties. De kerstsfeer is uitbundig, maar de betekenis van Kerstmis gaat in Spanje verder dan alleen cadeaus en versiering.

Na de Nochebuena op 24 december verloopt de kerstdag in Spanje doorgaans rustig. Veel winkels blijven gesloten en de meeste mensen brengen de dag door met familie of thuis. In tegenstelling tot andere landen worden er op 25 december meestal nog geen grote cadeaus uitgewisseld. Voor veel Spanjaarden komt dat moment pas later, in januari.

Dat hoogtepunt volgt op 6 januari, wanneer Driekoningen wordt gevierd. De avond ervoor vinden in vrijwel elke stad en elk dorp kleurrijke optochten plaats, de zogenaamde Cabalgatas de Reyes. De drie koningen trekken door de straten en gooien snoep naar de kinderen. Op Driekoningen zelf worden de cadeaus geopend en eet men de traditionele roscón de reyes, een ronde taart met een verrassing erin.

Hoewel deze tradities in heel Spanje terugkomen, zijn er regio’s waar ook andere, vaak eeuwenoude gebruiken bestaan. In Baskenland en Navarra is Olentzero de belangrijkste figuur. Deze mythische houtskoolbrander daalt volgens de legende uit de bergen af om cadeautjes te brengen en wordt in veel plaatsen feestelijk onthaald met optochten.

In Galicië verschijnt O Apalpador, een vriendelijke reus die kinderen bezoekt, controleert of ze goed gegeten hebben en hen beloont met cadeautjes en kastanjes. Cantabrië kent Esteru, een sterke bosfiguur die staat voor vrijgevigheid en verbondenheid met de natuur.

In Catalonië gaat het er speelser aan toe met de beroemde Caga Tió. Dit is een houten boomstam met een gezicht, die kinderen dagenlang ‘voeden’. Op kerstavond slaan ze er zingend op, waarna de stam cadeautjes ‘uitpoept’.

Zo laat Kerstmis in Spanje zien hoe één feest in het hele land herkenbaar is, maar tegelijk ruimte biedt voor regionale tradities. Juist die combinatie maakt de Spaanse kerst zo bijzonder.