28 december: Día de los Inocentes is de Spaanse 1-april-dag vol grappen en nepnieuws

Op 28 december staat Spanje elk jaar in het teken van Día de los Santos Inocentes, meestal afgekort tot Día de los Inocentes. Voor veel buitenlanders is het een verrassende dag, want niets is wat het lijkt. Spanje verandert dan in één groot toneel van grappen, verzinsels en misleiding. Toch gaat er achter deze dag een serieuze geschiedenis schuil.

Oorspronkelijk is Día de los Inocentes een religieuze herdenkingsdag binnen de katholieke traditie. De dag verwijst naar het Bijbelverhaal waarin koning Herodes opdracht gaf om alle jongetjes onder de twee jaar in Bethlehem te doden, uit angst voor de komst van Jezus. Deze kinderen worden gezien als onschuldige slachtoffers, los inocentes. Door de eeuwen heen is de betekenis van de dag echter sterk veranderd en kreeg humor de overhand.

Tegenwoordig kun je Día de los Inocentes het best vergelijken met 1 april in Nederland en België. Op 28 december worden vrienden, familie en collega’s massaal voor de gek gehouden. Dit gebeurt met kleine huis-tuin-en-keukenstreken, maar ook met uitgebreide en geloofwaardige verhalen. Het doel is simpel: iemand laten geloven in iets wat niet waar is, om daarna te lachen en te zeggen dat het om een inocentada ging.

Ook de Spaanse media doen volop mee. Kranten, nieuwswebsites en televisiezenders publiceren die dag nepnieuws dat nauwelijks van echt te onderscheiden is. Soms gaat het om bizarre politieke beslissingen, opvallende verkeersmaatregelen of nieuwe wetten. Pas helemaal aan het einde, of soms pas later op de dag, blijkt dat het om een grap gaat. Veel Spanjaarden lezen op 28 december het nieuws dan ook met extra wantrouwen.

Een belangrijk onderdeel van deze dag is het bekende tv-gala ‘Inocente, Inocente’, dat al jarenlang op de Spaanse televisie wordt uitgezonden. In dit programma worden bekende Spanjaarden op verborgen-camera-achtige wijze in de maling genomen. Wat veel mensen niet weten, is dat dit gala ook een goed doel dient. De opbrengsten en donaties die tijdens de uitzending worden ingezameld, gaan naar organisaties die zich inzetten voor zieke kinderen en kwetsbare gezinnen. Humor en solidariteit gaan hier dus hand in hand.

Ben je op 28 december in Spanje, dan is het verstandig om extra goed op te letten. Geloof niet meteen alles wat je hoort of leest, vooral niet als het nieuws opvallend, schokkend of juist te mooi lijkt om waar te zijn. Controleer belangrijke informatie altijd bij een tweede bron. Ook praktische mededelingen, zoals gewijzigde afspraken of plotselinge acties, kunnen zomaar onderdeel zijn van een grap.

Día de los Inocentes draait uiteindelijk om plezier, relativering en samen lachen. Zolang de grappen onschuldig blijven, hoort het helemaal bij de Spaanse cultuur. Maar één ding is zeker: op 28 december moet je in Spanje niets blindelings aannemen.