De Spaanse weerdienst AEMET waarschuwt zondag 28 juni voor zeer zware onweersbuien in meer dan de helft van het land. Vooral het noordoosten krijgt hagel, windstoten en stortregen. Deze periode met regen duurt echter niet lang, want vanaf maandag stijgen de temperaturen weer aanzienlijk.

De laatste zondag van juni eindigt onstuimig. Een trog trekt over het Spaanse vasteland en zorgt voor een uitgesproken onstabiele atmosfeer, waardoor de buien fors kunnen uitgroeien. De AEMET (Agencia Estatal de Meteorología, de Spaanse weerdienst) zette daarom voor een groot deel van het Spaanse vasteland waarschuwingen aan, met op verschillende plaatsen code oranje.

De onweerskernen schuiven van het zuidwesten naar het noordoosten en bundelen zich aan de voorzijde van de storing, het meest instabiele deel ervan. Twee factoren versterken het geweld nog: het water rond Spanje is ongewoon warm en de warmte van de afgelopen dagen heeft zich opgehoopt. Die combinatie levert de brandstof voor zware, georganiseerde buien.

Waar wordt het weer het ergst?

Het belangrijkste onweerscentrum ligt tussen Zaragoza, Navarra, La Rioja en het deel van het Iberisch Systeem in de provincie Soria. Daar geldt code oranje. Men verwacht windstoten van meer dan 80 kilometer per uur en grote hagelstenen, met kans op pedrisco (zware hagel). In de Rioja-streek en grote delen van Navarra kan in slechts één uur meer dan 30 liter per vierkante meter vallen.

De weerdienst houdt rekening met diepe convectie in de loop van de middag. Daarbij kunnen zich gevaarlijke structuren vormen: buienlijnen, convectieve systemen en zelfs supercellen. Die brengen niet alleen stortregen en hagel, maar ook hevige valwinden en een enkele windhoos. Door de intensiteit van de neerslag bestaat bovendien gevaar voor plotselinge overstromingen in ravijnen en beken.

De kaarten kleuren vooral in het binnenland van de oostelijke landhelft en delen van Midden-Spanje. Het Spaanse weermedium Meteored, dat het bericht via tiempo.com verspreidde, benadrukt dat de waarschuwingen in de loop van de dag nog kunnen veranderen. De situatie blijft grillig, en de risicogebieden verschuiven snel.

Hoe ontstaat dit noodweer na de hitte?

Het contrast is groot. Nog geen week geleden zuchtte Spanje onder de eerste hittegolf van de zomer, toen het kwik in het Ebro-dal opliep tot 42 graden en op sommige plaatsen zelfs tot 44 graden met code rood. Die opgehoopte warmte werkt nu als motor voor het onweer. Warme, vochtige lucht stijgt snel op en botst tegen koudere lucht op hoogte, met explosieve buien tot gevolg.

Dit patroon is typisch voor de Spaanse zomer. Na een hete periode slaat het weer in het binnenland vaak abrupt om. De hoge bergketens en de warme zee voeden de buien extra. Voor wie de Spaanse weersverschijnselen wil begrijpen, is dit een schoolvoorbeeld: extreme hitte en zwaar onweer liggen hier dichter bij elkaar dan veel reizigers denken.

Wat brengt maandag 29 juni?

Maandag draait het weerbeeld weer richting warmte. De AEMET verwacht in grote delen van het zuiden, het zuidoosten, het noordoosten en op de Balearen maxima boven de 34 tot 36 graden, plaatselijk zelfs 37 tot 38 graden. Tegelijk blijft het noorden onrustig. In de Cantabrische streek en Galicië houdt een Atlantische stroming de lucht bewolkt, met lichte buien.

In de loop van de middag ontwikkelt zich opnieuw stapelbewolking boven het binnenland. In het noorden, het hoge Ebro-dal en de Ibérische bergketens leidt dat tot geïsoleerde onweersbuien die plaatselijk fel kunnen uitpakken. Ook in het oosten van Castilla-La Mancha en de bergen van het zuidoosten sluit de weerdienst losse buien niet uit. AEMET-woordvoerder Rubén del Campo wees er bovendien op dat de temperaturen vanaf dinsdag verder oplopen, met de kans op een nieuwe hitte-episode, al is het volgens hem nog te vroeg om dat officieel een hittegolf te noemen.

Waar moeten Nederlanders en Belgen in Spanje rekening mee houden?

Wie deze dagen met de auto door het noordoosten van Spanje rijdt, doet er goed aan de lucht in de gaten te houden. Een namiddagstorm maakt wegen in korte tijd nat, glad en slecht zichtbaar. Vooral op routes door bergachtig gebied, zoals rond Navarra en La Rioja, kan een rustig beekje binnen een uur veranderen in een gevaarlijke stroom. Plan ritten dus liever in de ochtend.

Ook de hagel verdient aandacht. Stenen ter grootte van knikkers beschadigen auto’s, terrasmeubilair en zonnepanelen. Staat je wagen buiten, zet hem dan onder een afdak. En anders dan bij de hitte, waarbij vooral de kleurcodes van de AEMET tellen, gaat het bij onweer om alertheid op het moment zelf.

De wisseling tussen extremen wordt steeds normaler. Eerder deze maand bleek het verschil tussen de Spaanse en Noord-Europese definitie van een hittegolf nog het grootste gespreksonderwerp, maar nu wisselen water en warmte elkaar af. De AEMET adviseert iedereen om de actuele waarschuwingen op de eigen website te checken voor vertrek, want de buien pieken telkens in de namiddag en vroege avond, tot ongeveer tien uur ’s avonds.

Bij wateroverlast, ondergelopen tunnels of omgevallen bomen bel je het noodnummer 112. Houd ook de regionale berichtgeving aan, want bij code oranje of rood kan een ES-Alert op je telefoon binnenkomen.