Spanje sloot de eerste helft van 2026 af als de warmste periode sinds het begin van de metingen in 1961. De gemiddelde temperatuur lag 1,6 graden boven normaal, met een junimaand die alleen werd overtroffen door vorig jaar.

Volgens de Agencia Estatal de Meteorología (AEMET, de Spaanse weerdienst) is dit geen op zichzelf staand feit. De zeven warmste eerste halfjaren uit de hele historische reeks vielen stuk voor stuk in het afgelopen decennium. Wie de laatste zomers in Spanje heeft meegemaakt, weet dat dit geen toeval meer is, maar een patroon.

Juni 2026 speelde daarin een hoofdrol. De maand eindigde als de op één na warmste juni ooit gemeten in Spanje, met een gemiddelde temperatuur die 3,2 graden boven het normale niveau uitkwam. Alleen juni 2025, dat destijds al de boeken inging als absolute uitschieter, was nog warmer.

De Spaanse weerdienst AEMET op X (voorheen Twitter) meldt dat er in juni een duidelijke opwarming is. De cijfers die ze geven, zijn overtuigend.

Waarom valt juni zo vaak uit de toon?

De dertien junimaanden met de hoogste gemiddelde temperaturen sinds 1961 vielen allemaal binnen de eenentwintigste eeuw. Niet één ervan dateert van voor het jaar 2000. Dat is precies het soort statistiek waarmee klimatologen aantonen dat het niet om een toevallige piek gaat, maar om een structurele verschuiving.

Wie de afgelopen weken al in Spanje was, hoeft niet overtuigd te worden. Het land kreeg half juni te maken met een stevige hittegolf, gevolgd door een korte adempauze en vervolgens alweer een nieuwe opleving van het kwik. Eind juni kondigde de AEMET zelfs een derde hittekoepel van het seizoen aan, ditmaal met de zwaartepunten in het zuidwesten van het land.

Wat betekent dit voor wie in Spanje woont of er vakantie viert?

Voor Nederlanders en Belgen die in Spanje wonen, overwinteren of er deze zomer naartoe reizen, is de boodschap simpel: reken op meer hitte, vaker en langer dan een aantal jaar geleden nog gebruikelijk was. Het verschil tussen een Spaanse en een Nederlandse hittegolf blijft daarbij groot, want de AEMET hanteert relatieve grenswaarden die per regio verschillen.

Vooral 65-plussers doen er goed aan de waarschuwingen serieus te nemen. Eerder dit jaar bleek al dat hittegolven extra gevaarlijk zijn voor ouderen, zeker in steden waar asfalt en beton de temperatuur nog verder opjagen.

Hoe verklaren experts de aanhoudende opwarming?

De AEMET wijst op een breder patroon van klimaatverandering dat zich in Spanje sneller aftekent dan het wereldwijde gemiddelde. Hete luchtmassa’s uit Noord-Afrika bereiken het Iberisch Schiereiland vaker en blijven er langer hangen, mede door hardnekkige hogedrukgebieden die als een deksel boven het land blijven liggen. Wie wil begrijpen hoe zulke fenomenen als de ola de calor (hittegolf) en de calima (Saharastof) precies werken, vindt een uitgebreide uitleg in het overzicht over hittegolven, tropennachten en calima.

De reeks records stapelt zich intussen op. Waar 2023 en 2024 destijds al golden als uitzonderlijk warm, ligt de lat inmiddels weer hoger. Zeven van de warmste eerste halfjaren sinds 1961 vielen in de afgelopen tien jaar, en 2026 voegt zich daar nu bij als koploper.