Spanje krijgt vanaf donderdag opnieuw een hittekoepel, de derde sinds mei. Anders dan vorige keer ontspringt de noordkust de dans en blijven de pieken beperkt tot het zuidwesten.

De warmte komt niet uit het niets. Vanaf donderdag bouwt een krachtig hogedrukgebied zich op boven de Atlantische Oceaan, ten westen van Galicië. Het breidt zijn invloed daarna uit over een groot deel van het land. In de dagen erna kantelt die dorsal anticiclónica (anticiclonale hogedrukrug) over het vasteland, waarna het kwik flink oploopt.

Het gaat om vrijwel heel het Spaanse vasteland, met de hoogste waarden in het centrum en het zuidwesten. Het zwaartepunt ligt in de valleien van de Taag, de Guadiana en de Guadalquivir. Het heetst wordt het naar verwachting komende zondag, met 40 tot 42 graden in de Guadalquivirvallei, Extremadura, Toledo, Ciudad Real, delen van Madrid, het Ebro-dal en het binnenland van Catalonië. In de zuidwestelijke valleien tussen Jaén, Córdoba, Cáceres en Badajoz kan het kwik zelfs naar 42 of 43 graden.

Dat meldt de Spaanse weerwebsite Tiempo.com, onderdeel van weerbureau Meteored. Het is de derde keer sinds mei dat de weermodellen een koepel van hitte boven West-Europa tekenen. De Spaanse weerdienst AEMET waarschuwde vorige week al dat de warmte na een korte adempauze zou terugkeren.

Hittekoepel boven Europa: waarom half het continent nu Spaanse temperaturen voelt

Wat is een hittekoepel precies?

Een dorsal anticiclónica is een langgerekte zone van hoge druk, een soort kam die uit een hogedrukcentrum steekt. Onder zo’n rug is het doorgaans stabiel en zonnig. Een domo de calor (hittekoepel) ontstaat wanneer die rug uitzonderlijk sterk is en dagenlang op dezelfde plek blijft liggen.

De koepel werkt als een deksel. Lucht uit hogere luchtlagen zakt naar de grond, wordt samengeperst en warmt daardoor verder op. Verversing van de lucht is er nauwelijks, en de felle zon en de uitgedroogde bodem doen de rest. Zo blijft een massa zeer warme lucht hangen. De term zelf waaide over uit de Verenigde Staten, waar meteorologen hem rond 2021 begonnen te gebruiken. Een vergelijkbare koepel schoof eind juni nog over heel Europa en joeg de temperaturen tot recordhoogte op. Hoe hittegolven, tropennachten en calima precies in elkaar zitten, leggen we in een apart overzicht uit.

Hittegolven, tropennachten en calima: het Spaanse weer uitgelegd

Waarom blijft de noordkust dit keer gespaard?

Hier zit het grote verschil met de vorige episode. De Cantabrische kust ontspringt nu de dans, althans de kuststrook zelf. Alleen in het binnenland van Galicië en Baskenland komen de waarden tegen het einde van de week boven de 35 graden uit, ver onder de absolute records van enkele weken geleden. Toen kreeg juist het normaal koele noorden zware klappen, met dagen boven de 40 graden in Bilbao.

Vanaf het weekend overschrijden brede delen van de zuidwestelijke valleien de 40 graden. Het zwaartepunt verschuift dus duidelijk naar de zuidelijke helft van het land.

Gaat het om een echte hittegolf?

Waarschijnlijk niet, en dat is het tweede verschil. Een ola de calor (hittegolf) vraagt om een bepaalde geografische omvang, en die wordt deze keer vermoedelijk niet gehaald. De waarschuwingen blijven beperkt tot het zuidwesten. Voorlopig houdt Tiempo.com het daarom op een episodio de altas temperaturas (episode van hoge temperaturen) en niet op een volwaardige hittegolf. Dat onderscheid is geen woordenspel: de vorige hittegolf eiste in vier dagen honderden levens, vooral onder ouderen met onderliggende aandoeningen.

Voor Nederlanders en Belgen die deze week in Spanje zijn of er met de auto naartoe rijden, verandert er weinig aan het advies. Drink ruim water, mijd de zon tussen het middaguur en de avond en houd kwetsbare familieleden in de gaten. Wie zuidwaarts rijdt, merkt trouwens dat het Spaanse asfalt de hitte beter verdraagt dan het Nederlandse, een kwestie van een ander type materiaal.