Het Spaanse Hooggerechtshof schrapte in mei 2026 het nationale registratiesysteem voor vakantieverhuur, en dat opent de deur naar terugbetaling van leges én schadevergoeding voor gedupeerde verhuurders. Wie moet claimen, waar begin je, en welke termijn mag je niet missen?

Duizenden verhuurders in Spanje, onder wie ook Nederlanders en Belgen met een tweede woning aan de kust, betaalden het afgelopen jaar voor een registratiesysteem dat achteraf onwettig bleek. Wie het Número de Registro de Alquiler (NRA, registratienummer voor vakantieverhuur) aanvroeg en daarna schade leed doordat zijn advertentie tijdelijk offline ging, kan die schade nu terugvorderen bij de Spaanse overheid.

Dat kan in twee vormen: de terugbetaling van de betaalde leges en een volwaardige schadeclaim voor gemiste inkomsten. De klok tikt daarbij mee, want de wet stelt een harde termijn van één jaar vanaf de publicatie van het vonnis in het staatsblad.

Wat was het NRA en waarom sneuvelde het?

De onzekerheid begon met een koninklijk besluit uit 2024, dat verhuurders verplichtte zich te registreren via de ventanilla única digital (het digitale eenloketsysteem). Iedere verhuurder moest daar een NRA aanvragen, een landelijk registratienummer zonder welk platforms als Airbnb en Booking een advertentie niet mochten tonen. Wij schreven eerder al alles wat je moet weten over de NRA en VUT, toen die verplichting nog volop leefde onder eigenaren.

In mei 2026 zette het Spaanse Hooggerechtshof daar een streep door. De Spaanse rechters oordeelden dat de centrale overheid haar bevoegdheden overschreed: toeristische regelgeving hoort in Spanje bij de autonome regio’s, niet bij Madrid. Het gevolg was groot: ruim 111.000 geblokkeerde vakantiewoningen mochten meteen weer op Airbnb en Booking verschijnen. Met de schrapping uit het BOE (het Spaanse staatsblad) is het register definitief verleden tijd, maar de financiële naweeën blijven.

Wie is verantwoordelijk, de platforms of de overheid?

Veel verhuurders richtten hun frustratie destijds op Holidu, Booking, Airbnb of Vrbo, toen advertenties verdwenen of reserveringen wegvielen. Dat is begrijpelijk, maar niet terecht. Als erkend verhuurplatform waren zij verplicht de destijds geldende wet na te leven, ook al bleek die wet uiteindelijk onrechtmatig.

Een klacht bij een verhuurportaal levert dus niets op. De aansprakelijkheid van de overheid vloeit voort uit het Spaanse beginsel van patrimoniale aansprakelijkheid. Kort gezegd: burgers hoeven de financiële schade van een onwettige regeling niet zelf te dragen. Iedere formele claim gaat rechtstreeks naar het bevoegde ministerie.

Claim 1: de leges van 32,73 euro terug

De directe schadepost was de verplichte taks voor het aanvragen van het NRA, 32,73 euro per woning. Nu het besluit vernietigd is, geldt dat bedrag juridisch als een onverschuldigde betaling. Een automatische terugbetaling voert de overheid niet uit; je moet zelf een formeel verzoek indienen bij het ministerie, met het bankbewijs van de betaling erbij. Omdat digitale kanalen regelmatig wijzigen, loont het de website van het Ministerio de Vivienda y Agenda Urbana (Ministerie van Volkshuisvesting en Stedelijke Agenda) in de gaten te houden voor de actuele instructies.

Claim 2: schadevergoeding voor gemiste inkomsten

Voor veel verhuurders zat de echte pijn niet in de leges, maar in de weken of maanden dat hun woning onzichtbaar was op de platforms, vaak precies in het hoogseizoen. Die schade is te verhalen via een schadeclaim tegen de staat, opnieuw op basis van de patrimoniale aansprakelijkheid.

In zo’n claim kun je diverse posten opnemen: kosten van een gestor (juridisch-fiscaal adviseur), verplichte technische rapporten en de inkomsten die wegvielen doordat de woning zonder NRA niet online mocht staan, inclusief gedwongen annuleringen. Het aantonen van die gederfde inkomsten vraagt om harde cijfers. Schattingen volstaan niet, je hebt een gedetailleerd overzicht nodig waarin bezetting en omzet worden vergeleken met eerdere seizoenen. Zonder gespecialiseerde hulp in bestuursrecht is dit traject nauwelijks te winnen.

Hoeveel tijd heb je nog?

De wet stelt een termijn van één jaar voor dit type schadeclaims, en die termijn is onverbiddelijk. De klok begint te lopen op de dag dat de vernietiging van het NRA officieel in het BOE werd gepubliceerd, een paar dagen na het arrest van medio mei 2026.

Wie wacht met het verzamelen van facturen, screenshots van verwijderde advertenties en bewijs van misgelopen boekingen, loopt het risico dat het recht op vergoeding vervalt. Begin dus nu met documenteren, ook als je de claim pas later indient.

Waar dien je de claim in?

Je claim gaat naar de elektronische zetel van het Ministerio de Vivienda y Agenda Urbana. Omdat dit ministerie het vernietigde besluit nam, is het ook verantwoordelijk voor de afhandeling. Nodig zijn het Cl@ve-systeem of een geldig digitaal certificaat.

Wil je alleen de 32,73 euro aan leges terug, dan is de procedure eenvoudig zodra het ministerie het formulier beschikbaar stelt. Ga je voor een serieuze schadevergoeding, dan wordt het aanzienlijk complexer. De Abogacía del Estado (landsadvocatuur) toetst elke claim en elk opgegeven schadebedrag kritisch, en dan is een specialist in bestuursrecht geen overbodige luxe.

Welk nummer geldt straks nog wel?

Vergis je niet, het wegvallen van het NRA betekent niet dat je zonder registratie mag verhuren. De Europese verordening 2024/1028 verplicht platforms nog altijd om ieder advertentienummer te controleren. Voor een verhuurvergunning ben je voortaan aangewezen op je autonome regio, die nu de enige bevoegde instantie is.

Het enige registratienummer met wettelijke geldigheid is dus het toeristisch vergunningnummer van je regio of gemeente, ook wel bekend als de VUT (Vivienda de Uso Turístico, vergunning voor toeristisch gebruik). Dat nummer moet zichtbaar staan op je advertentie bij Airbnb of Booking. Het is dan ook geen toeval dat de vakantiewoning het hotel inmiddels voorbijstreeft in overnachtingen; regionale regels blijven de bepalende factor voor wie legaal mag verhuren.

Voor wie in 2025 verhuurde, gold bovendien een aparte verplichting: de jaarlijkse aangifte die vóór 2 maart 2026 ingediend moest zijn. Nu het onderliggende register is vernietigd, is het nog onduidelijk wat er met die verplichting gebeurt; de Spaanse regering heeft zich daar tot dusver niet formeel over uitgesproken.