De granaatappel geldt in Spanje steeds vaker als medisch onderbouwd superfruit. Onderzoekers wijzen op beschermende effecten voor hart, mond en hersenen, terwijl het land zelf nog altijd te weinig van zijn eigen oro rojo (rode goud) eet.

Wie in oktober over een Spaanse markt loopt, ziet ze overal liggen: dikke, roodbruine bollen met een kroontje. De granada (granaatappel) is een van de meest onderschatte producten van Spanje, terwijl wetenschappers de vrucht steeds vaker prijzen om haar gezondheidseffecten. Onderzoekers van de Universidad Miguel Hernández in Elche bevestigen dat de granaatappel niet zomaar een trendy toevoeging aan een smoothiebowl is, maar een functioneel voedingsmiddel met aantoonbare voordelen voor hart, tandvlees en hersenen.

Spanje behoort tot de grootste producenten van Europa, met Elche in de provincie Alicante als absoluut hart van de teelt. Rond deze stad groeit de beroemde Mollar de Elche, een zoete variëteit met een eigen beschermde oorsprongsbenaming. Het seizoen loopt van september tot in januari, en juist in die maanden trekt de vrucht ook de aandacht van voedingswetenschappers, die haar bestempelen als een van de meest bioactieve producten uit de mediterrane keuken.

Volgens onderzoek dat het Spaanse medische platform IM Médico beschrijft, is de granaatappel een van de meest voedzame vruchten die er bestaan, ondanks dat ze in eigen land nog altijd niet de status krijgt die ze verdient. Onderzoekster Francisca Hernández García van het CIAGRO-instituut aan de Universidad Miguel Hernández, gespecialiseerd in fruitteelt, noemt de granaatappel een echt functioneel voedingsmiddel dat rijk is aan vitamines en mineralen en tegelijk gezondheidsvoordelen biedt.

Wat maakt de granaatappel zo gezond?

De pitjes, in het Spaans arilos genoemd, zitten vol polyfenolen en antioxidanten die vrije radicalen bestrijden. Studies koppelen regelmatige consumptie aan een lager risico op hart- en vaatziekten, een betere mondgezondheid en ontstekingsremmende effecten in de hersenen. Ook de schil blijkt verrassend waardevol. Daarin zit een hoge concentratie punicalagina, een stof met een sterke antioxidatieve werking die onderzoekers graag zouden inzetten in yoghurts of voedingssupplementen, als restproduct van vruchten die niet geschikt zijn voor de verkoop.

Andere Spaanse bronnen wijzen op extra effecten: het sap zou de bloedsuikerspiegel gunstig beïnvloeden, werkt mild antibacterieel en ondersteunt volgens sommige studies zelfs de botgezondheid, al is dat laatste vooral bij proefdieren aangetoond en nog niet sluitend bevestigd bij mensen.

Waarom eet Spanje zijn eigen superfruit niet vaker?

Dat is het opvallende punt in het onderzoek. Spanje exporteert een groot deel van de oogst, terwijl landen om ons heen de granaatappel juist massaal omarmen en zelfs op schoolmenu’s zetten. Hernández García noemt dat een gemiste kans en pleit voor meer samenwerking tussen boeren, industrie en overheid om het product beter op de kaart te zetten bij de eigen bevolking.

Hoe eet je een granaatappel het beste?

Rauw uit de hand is de klassieker: je splijt de vrucht, klopt de pitjes eruit boven een kom en eet ze zo. Ze zijn ook heerlijk over yoghurt, salades of wintergerechten, en het sap vormt de basis van talloze Spaanse en Levantijnse recepten. Buiten het seizoen kun je de vrucht niet vers kopen, maar wel verwerkt terugvinden in sap, jam of cosmetica.

Voor Nederlanders en Belgen die in Spanje wonen of overwinteren, ligt dit stukje mediterrane gezondheid vaak letterlijk voor het oprapen. Op de lokale mercado koop je de granaatappel rechtstreeks van de teler, vers geplukt en aanzienlijk goedkoper dan in de Noord-Europese supermarkt. Wie meer wil weten over andere herfstvruchten uit dezelfde regio, leest ook over chirimoya, kaki en mango, of ontdekt hoe de oranje kaki uit Valencia elk najaar de winkelschappen vult.

De granaatappel duikt trouwens ook op in de Spaanse cultuur zelf. In Elche kreeg de vrucht zelfs een rol in het eeuwenoude Misterio de Elche, waar het mechanisme ‘la Magrana’ naar de granaatappel is vernoemd. Wetenschappers zien de vrucht intussen als een van de verklaringen voor de goede gezondheid van veel Spanjaarden. Niet toevallig staat Spanje sinds vorig jaar bovenaan de EU-lijst met de hoogste levensverwachting, met het mediterrane dieet als een van de belangrijkste verklaringen. Ook wie liever in het voorjaar Spaans fruit eet, kan terecht bij de níspero, de eerste vrucht van het seizoen.

In Elche bestaat inmiddels zelfs een heel museum dat volledig aan de granaatappel is gewijd, een unicum ter wereld.