Meer dan 80.000 geplande woningen in Spanje zitten vast, omdat de nieuwbouwwijken niet op het elektriciteitsnet kunnen worden aangesloten. Kopers wachten in sommige gevallen al drie jaar op de sleutel van een afgebouwd huis.

Het probleem speelt door heel Spanje, maar is het scherpst zichtbaar rond Madrid. BBVA Research becijferde onlangs dat de bouw van tienduizenden woningen afhangt van nieuwe hoogspanningsinfrastructuur, en dat de uitbreiding van het net in grote projecten vijf tot acht jaar kan duren. Wie nu een woning op plan koopt in een van de snelgroeiende wijken, loopt dus het risico dat de oplevering jaren later komt dan beloofd.

De oorzaak ligt niet bij een tekort aan opgewekte stroom, zo bevestigt directeur Suelo Ramón Cubián van de Comunidad de Madrid, maar bij distributie. Het bestaande net raakt overvol doordat woningbouw, datacenters en zonneparken tegelijk om aansluiting vragen, terwijl de kabels en onderstations daar simpelweg niet op berekend zijn. Bijna 88 procent van de knooppunten in het Spaanse systeem zit inmiddels aan zijn plafond, waardoor netbeheerders nauwelijks nog nieuwe aanvragen kunnen honoreren.

Waar loopt de vertraging het hardst op?

In het zuidoosten van Madrid, waar wijken als Valdecarros, Los Berrocales en Los Cerros de grond uit stampen, hebben ruim 80.000 geplande woningen geen gegarandeerde stroomaansluiting. Volgens Luis Roca de Togores, voorzitter van de Junta de Compensación (bouwvereniging) van Valdecarros, is dat rechtstreeks het gevolg van jarenlang gebrekkige planning tussen bouwsector en netbeheerders. Landelijk gezien lopen zelfs zo’n 350.000 nieuwe woningen risico door hetzelfde probleem, meldde het Spaanse nieuwsmedium eleconomista.es.

Maar het gaat niet alleen om plannen op papier. In de provincie Málaga zijn 72 volledig afgebouwde woningen in Estepona niet aan hun eigenaar overgedragen, omdat de netaansluiting ontbreekt, en in Vélez-Málaga houdt de bestaande red eléctrica (elektriciteitsnet) de ontwikkeling van meer dan 4.000 woningen tegen. Ook in Aragón moesten al opgeleverde projecten drie tot vier maanden wachten voordat de stroom eindelijk aangesloten werd.

Nederlands stroomnet loopt vast: krijgt Spanje straks hetzelfde probleem?

Hoeveel langer moeten kopers wachten?

De brancheorganisatie van elektriciteitsbedrijven Aelec erkende deze zomer dat sommige aansluitingen tot wel zeven tot tien jaar op zich laten wachten. Slechts twaalf procent van de aanvragen van projectontwikkelaars wordt binnen de gestelde termijn afgehandeld. Voor beleggers en promotoren betekent dit dat het rendement op nieuwbouwprojecten flink onder druk komt, simpelweg omdat de financieringskosten oplopen zolang een project stilligt.

Het knelpunt is intussen niet nieuw. SpanjeVandaag schreef eerder al dat grote energiebedrijven als Endesa en Iberdrola alarm sloegen over een netwerk dat voor meer dan 83 procent verzadigd was. Sindsdien is de situatie eerder verergerd dan verbeterd.

Wat betekent dit voor de Spaanse woningmarkt?

Het stroomprobleem komt bovenop een woningtekort dat toch al historisch groot is. Volgens de Bank van Spanje loopt het opgebouwde tekort inmiddels richting 700.000 woningen, en de vraag groeit jaarlijks met zo’n 100.000 huishoudens. Elke woning die vastzit door een ontbrekende stroomaansluiting, verergert dus een tekort dat SpanjeVandaag eerder al beschreef als een probleem dat bij het huidige bouwtempo tientallen jaren aansleept.

Opvallend is dat Spanje tegelijkertijd worstelt met honderdduizenden onverkochte nieuwbouwwoningen, vooral in gebieden waar weinig vraag is. Precies in de populaire kuststreken en grote steden, waar Nederlanders en Belgen zich het vaakst vestigen, is de schaarste juist het grootst, en die schaarste wordt nu dus nog verder aangewakkerd door een net dat de groei niet kan bijbenen.

Waarom loopt het net juist nu vast?

Een deel van de verklaring ligt bij het succes van Spanje’s energietransitie zelf. Het land produceert steeds meer zonne- en windenergie, soms zelfs meer dan het op dat moment nodig heeft. Maar het bestaande net, grotendeels ontworpen voor conventionele centrales, kan die groene pieken niet altijd verwerken. De grote stroomstoring van april 2025, waarbij binnen enkele seconden zo’n 60 procent van de productiecapaciteit wegviel, liet zien hoe kwetsbaar het systeem al is. Wie meer wil weten over die kwetsbaarheid van het net, kan terecht in het eerdere artikel van SpanjeVandaag hierover.

Wat kunnen kopers doen?

Voor wie op dit moment een woning op plan koopt in Spanje, is voorzichtigheid geboden. Experts raden aan om bij de projectontwikkelaar altijd het actuele informe de condiciones técnico-económicas (technisch-economisch aansluitrapport) van de netbeheerder op te vragen, en om in het koopcontract een clausule te laten opnemen die de gevolgen van een vertraagde stroomaansluiting regelt. Wie al langer op zijn Spaanse droomhuis wacht, doet er goed aan om bij de bouwer expliciet te vragen naar de status van de netaansluiting, voordat er verdere betalingen worden gedaan. Nederland kampt overigens met vergelijkbare netproblemen, zoals SpanjeVandaag eerder beschreef, al ligt de oorzaak daar meer bij elektrische auto’s en warmtepompen dan bij zonneparken en datacenters.